Chelsea Wolfe ontdekte ik een jaar geleden ongeveer. Ἀποκάλυψις (Apokalypsis) was vers uit en de hoes van dat album deed me
besluiten naar haar muziek te luisteren. Zo zie je maar wat een albumhoes voor
gevolgen kan hebben, want ik werd na enkele draaibeurten steeds meer door haar
stem en muziek betoverd. Drone-doom-goth-folk met experimentele kantjes, een
link met Black Metal en die mistige, maar zuivere stem die zo hypnotiserend
werkt. Apokalypsis zit nog vol met invloeden
van Sonic Youth tot PJ Harvey en kenmerkt zich door memorabele songs als Mer en Moses. Haar derde album dat net uit is heet Pain Is Beauty en laat een wat coherenter geluid horen, waarin haar
eigen stem nog duidelijker doorklinkt. Een kaartje kopen voor haar concert
hoefde ik dus niet over na te denken, ook al zou ik alleen gaan en was het in
Utrecht. Wat het geheel nog aantrekkelijker maakte is dat ik er achter kwam dat
het een double bill zou worden met een andere groep die ik zeker niet onaardig
vind: Russian Circles. Deze 3-koppige band speelt uitsluitend instrumentale
muziek die in songs van gemiddeld een minuut of zeven uit kan waaieren van
loeizware metal tot delicate passages en omgekeerd. Ook zij hebben net een
nieuw album (het vijfde alweer) uit genaamd Memorial
waarop ze de vocale stilte een keertje laten varen door niemand minder dan
Chelsea Wolfe in te zetten op het titelnummer.
Op naar Utrecht. Als ik de zaal in kom hoor ik dat de
stemming er al flink in zit met muziek van Arvo Pärt die geroezemoes overstemt
en de toon zet voor Chelsea Wolfe, die als hogepriesteres in zwart gekleed met
een enorm witte sluier daarover heen het podium op zweeft. De eventuele
bedenkingen die ik had betreffende haar stem (effecten en galm die er op
zitten) worden meteen de kop ingedrukt, want ja, natuurlijk staat er galm op
haar stem, maar die stem zelf is loepzuiver en net zo bezwerend als op het
album. Met een bescheiden lichtshow die voornamelijk bestaat uit zwart, wit en
rood speelt de band veelal in het halfschaduw, van waaruit een dozijn nummers
onze kant op komen. De eerste track van haar nieuwe album laat direct horen wat
ze behelst. Feral Love, met de
onheilspellende klanken, stuwende ritmische klanken en de bezwerende stem komt
overeen met haar kleding. Gitzwart met witte sluier. Vanuit de moerassige
nevelen hoor je haar stem. Als een sirene lokt ze je naar de duistere zijde,
die door haar toedoen helemaal niet duister lijkt. En zonder moment van twijfel
laat je je meevoeren op de wonderlijk schone klanken van Mer,
overtuigt ze je dat zij en jij de “two straight lines in a crooked world”
kunnen zijn in Tracks (Tall Bodies)
en dan begin je vast te lopen in het moeras dat Kings heet en waarbij je met elke stap dieper weg zinkt. Als alles
verloren lijkt, is dat het ook en hoor je de klanken van je eigen begrafenis in
Moses, waarin de band
je kist op de schouders neemt en langzaam, stap voor stap richting je graf
draagt. De loodzware tonen van Pale On Pale klinken
als je kist stukje bij beetje het gitzwarte gat in richting vochtige aarde gaat.
De krijsende schreeuw. Van jou, of van geliefden die je achter laat?
Aan de andere zijde wacht ze je op. Ontdaan van witte
sluier. De dood. Zoetgevooisd als nooit tevoren. Lone.
De laatste klank blijft doorklinken als iedereen van het
podium is. Een drone, die het gevoel bewaart, stemmen weer overstemt en ons
meevoert naar het volgende optreden. Ik ben gaan zitten waar ik stond, op de
verhoging aan de zijkant. Er komen steeds meer mensen bij. Ze staan om me heen.
Een woud van benen waardoor de spotlichten af en toe hun weg vinden. Ik zie
iemand staan, alleen. Hij komt me bekend voor. Na een paar seconden weet ik
het: het Imagine film festival. Toen nam ik zoals altijd na een laatste voorstelling
de pont en toen zag ik hem ook. Hij viel me op, waarom weet ik niet. Nu zie ik
hem weer, toevallig, of niet. Kennelijk hebben we meer gemeen dan de interesse
voor bepaalde films.
Russian Circles pakt het nog wat rigoureuzer aan qua
presentatie. Het gaat hier niet om de personen, maar om de muziek. Dus zijn er
drie simpele heldere gloeilampen, waarvan alleen die bij de bassist aanblijft
tussen de nummers door. Voor zover ze überhaupt stoppen met het produceren van
geluid, want dat blijft veelal aanwezig door de samples en loops die
doorklinken en hun geluid tijdens de nummers voller maken. Ik heb al hun
albums, maar ken die niet goed genoeg om de titels er bij te verzinnen. Daar
gaat het ook niet om. Dit postrock/metal trio is een geoliede machine van
steengoede muzikanten die binnen het tijdsbestek van één nummer een scala aan
emoties laten horen. Doordat ik ze nu zie spelen hoor ik de gelaagdheid op de
een of andere manier beter die veel van hun nummers herbergt. Meest in het oog springend is daarbij de
drummer, die ongelooflijke ritmes uiterst behendig en subtiel weet te produceren,
terwijl de bassist en gitarist de hoofden laten bangen op retezware staccato
ritmes.
Maar evenzogoed kunnen de rollen omgedraaid zijn en switched bassist
Brian Cook net zo makkelijk binnen dat ene nummer van bas naar gitaar, of
andere bas, om de sfeer van het moment te bekrachtigen. Er zijn niet veel bands
die op instrumentale wijze mijn aandacht lang vast weten te houden. And So I Watch You From Afar is er
eentje, maar Russian Circles hoort daar toch ook bij. De set is overwegend
heftig, maar vind een rustmoment tijdens Schiphol.
De combinatie met Chelsea Wolfe krijgt gestalte in de
toegift, als ze in het bijna donker de band een stem geeft in Memorial, waarna nog
één nummer wordt gespeeld. Met Youngblood laat
Russian Circles nog één keer alle hoofden op en neer gaan, waarna diezelfde
hoofden huiswaarts gaan, gevuld met een voldaan gevoel, mag ik aannemen. Of zou
dat toch in het hart zitten…
