Pieces

Als moeders haar zoontje betrapt op het leggen van een puzzel met afbeelding van een blote vrouw geeft ze hem een klap en maakt ze hem uit voor alles wat slecht is. Kennelijk knapt er iets in zijn hoofd want hij pakt een bijl en klieft haar hoofd om vervolgens een zaag te pakken en haar aan stukken te zagen. Veertig jaar later is er een kettingmoordenaar actief op de campus van een universiteit. Het moedercomplex zorgt er voor dat de moordenaar zijn moeder bij elkaar probeert te verzamelen uit vrouwelijke onderdelen. De zwaar ademende killer zaagt een hoofdje hier en een armpje daar. Het is dus niet zo zeer een ‘who dunnit’ maar een ‘who issit’.

Ik had deze film al zijdelings genoemd, maar bij herzien vond ik het toch de moeite waard om er een stukje aan te wijden. Het is namelijk een vreemde eend in de bijt van de horror film, simpelweg omdat als je de film gaat ontleden (pun intended) er dingen niet kloppen of helemaal nergens op slaan. Zo begint de film in de jaren ’40 met een druktoetstelefoon (die toen nog niet bestond), zit er een scène in met een rollerskatende vrouw die door een spiegel gaat (wat nergens op slaat) of komt er opeens vanuit het niets een Bruce Lee-achtige figuur die zijn ‘moves’ botviert op een dame. Of let op de twee politiemannen in het zwart, die als een soort Jansen en Jansen door het beeld schuiven en waarvan er eentje uitziet als Mario van Mario Bros en ook op het feit dat de moordenaar in zwart ornaat met gele kettingzaag (ook al is deze op de poster rood) achter zijn rug (!) bij een meisje de lift in stapt zonder dat ze iets door heeft. Of wat dacht je van het feit dat de politie het onderzoek op de campus uitbesteed aan een jonge verdachte en een blonde tennis pro, waardoor we via die laatste ook nog een zeer slechte tennis wedstrijd mogen beleven. En dan heb ik het nog niet eens over de schrikmomenten aan het einde, waarvan de eerste heel goed is, maar de tweede volkomen idioot. Kortom, genoeg om als cultfilm een ietwat hilarische status te krijgen. Maar dan zijn er ook nog de (zeker voor die tijd) grafische moorden. Zo is er een visueel prachtige scène waarin de moordenaar een meisje op een waterbed neersteekt (vraag niet waarom er een waterbed in de universiteit staat),  zijn er gory details als er een zaag door een middel gaat, laat de moordenaar een ravage aan menselijke onderdelen achter, is er een redelijke bodycount en vooral heel veel bloed. Voeg daar nog wat genre eigenschappen aan toe, zoals veel vrouwelijk naakt en een killer die nooit rent maar je altijd inhaalt en je kunt een hoop plezier beleven aan Pieces (Mil Gritos Tiene La Noche).

De film is uitgegeven op het label van het Britse Arrow Films, dat lekker bezig is met gerestaureerde en ongecensureerde uitgaves van (cult)films en die op verzorgde manier met leuke extra’s uitbrengen. Versies met omkeerbare hoezen met mooi nieuw artwork, speciale boekjes met achtergrondverhalen over de film in kwestie of collector cards en special features in de vorm van nieuwe, interessante interviews met mensen die mee hebben gewerkt aan de film, of kenners zijn op het gebied er van. Wat me wel opviel bij de uitgave van Pieces is dat ze enorm hebben zitten rommelen met de (Engelse) ondertiteling. Of misschien was het wel opzet, in de lijn van een film waar op grappige wijze zoveel mis mee is. Een voorbeeld om dit verhaal mee te beëindigen. De gesproken tekst gaat als volgt. The Dean zegt tegen Mary Riggs als hij terug komt uit de keuken en een tweede kopje koffie heeft gemaakt: “Now then, what were you asking me about. Ah yes, professor Brown. Your coffee.” Nu dan de bijbehorende ondertiteling, die dus niet weergeeft wat er wordt gezegd, maar in de film op zich wel hout snijdt. (The Dean) ‘Sorry, I had to reheat the water’. (Mary Riggs) ‘Thank you’.

Gone Girl

Als Nick Dunne (Ben Affleck) thuis komt is zijn vrouw verdwenen. Hij besluit de politie in te schakelen. Een onderzoek wordt in gang gezet.

Nick lijkt niets te verbergen te hebben, geeft zijn volledige medewerking aan het onderzoek, maar komt wat afstandelijk over, terwijl er toch genoeg aan de hand is om je zorgen over te maken. En zo zijn er meer aanwijzingen die nu niet direct in zijn voordeel spreken. De kijker ziet ondertussen terugblikken aan de hand van een dagboek van Nick’s vrouw Amy (overtuigende rol van Rosamund Pike) en haar visie op hoe hun relatie begon en ontwikkelde. Je hebt al snel je oordeel klaar over Nick en Amy, net als de media die bovenop de zaak duiken. Maar dit is een film van David Fincher en die zorgt er niet alleen voor dat niets is wat het lijkt, maar dat wat er nog gaat komen de verwachtingen zullen overtreffen.

De film laat qua verhaal een uiterst geraffineerd spel zien en voedt dit met acteerprestaties op gelijke hoogte. Het laat zien hoe makkelijk het is om gauw een oordeel klaar te hebben zonder fundering, maar dat de fundering soms duivelser kan zijn dan verwacht. In maar liefst 2,5 uur ontpopt zich een goed uitgedachte thriller (naar het boek/screenplay van Gillian Flynn) in de geest van Hitchcock met een huwelijk als uitgangspunt. Dat er naar het einde toe misschien iets te veel van de kijker wordt gevraagd inzake geloofwaardigheid, wordt meer dan goed gemaakt door het goede spel van de cast.

Het is wel een film die meer het hoofd dan het hart aanspreekt…

Wer

Tijdens hun vakantie in Frankrijk wordt een stel met hun zoontje op beestachtige wijze aangevallen. Alleen de vrouw overleeft, hoewel ze zwaar verminkt is. Ze heeft het over een behaarde man die dit heeft gedaan. Er volgt een jacht op deze man en al snel weet de politie een verdachte te arresteren. Advocate Kate Moore wil met twee specialisten aantonen dat de opgesloten man dit niet gedaan kan hebben. Gaat het om een aanval door een beest, of een beestachtige moord?

Op nerveuze manier gefilmd met handheld camera zien we het verloop van het onderzoek dat uit lijkt te wijzen dat de man in kwestie ziek is, een conditie (Porfyrie) heeft waardoor hij niet in staat zou zijn geweest om de gruwelijke aanval te hebben gedaan. Als de proef op de som wordt genomen middels een test om uit te wijzen dat hij de ziekte heeft gaat het mis.

Wer pakt het gegeven op realistische wijze aan. Een delict, arrestatie, politie, advocaat, onderzoek. Als kijker ben je natuurlijk al veel verder dan de personen in de film. Achter de titel van de film plak je wolf en klaar is Kees. Dit maakt op zich niet zoveel uit, want het verhaal wordt op boeiende wijze verteld en zit door de realistische benadering subtieler in elkaar dan je op grond van de titel zou verwachten. Het is dan jammer dat zodra het mis gaat de realiteit net iets te veel wordt losgelaten en het geheel alsnog te bovennatuurlijk wordt om realistisch te houden. Dan gaan er meer dingen opvallen, zoals het feit dat het onzin is dat een advocate mee gaat in het heetst van de politiestrijd. Of dat er wel erg veel (drie) momenten zijn waarin een schrikeffect wordt veroorzaakt door een dier dat plotseling in beeld komt en dus loos alarm blijkt. Wel goed zijn de schaars toegepaste momenten van gore (zoals de lijkschouwing en een akelig oog-snij-moment) die daardoor zeer effectief zijn.

Een goede poging om het (folkloristische) idee van maanziekte op serieuze wijze te benaderen, waarbij nog meer zelfbeheersing in de uitvoering de film veel goed had kunnen doen.

Utopia

(2^e seizoen, 6 afleveringen, 60 min, IMDb 8,5)

Als je het eerste seizoen nog niet hebt gezien, lees dan niet verder, maar bekijk dan mijn vorige recensie.

Het nieuwe seizoen van deze Britse topserie begint in het verleden, met intrigerende beelden in 4:3 formaat die vraagtekens oproepen. Bekende namen klinken, Jessica, Janus, Mr. Rabbit. Het gaat om het probleem van de komende over populatie van deze wereld. “Malaria? The only disease that needs curing is us”. Dus wat is het antwoord? Mr. Carvel weet het, Milner luistert.

Het is even inkomen, bekende namen uit dit verleden, dit prequel verhaal, matchen met de gezichten die we kennen uit het 1^e seizoen. Maar je komt er weer snel in. Carvel heeft een proteïne gemaakt dat hij ‘Janus’ noemt. “Essentially: it switches off human reproduction”. Dit gaat in het geheim toegepast worden op de bevolking die slechts gedeeltelijk gered zal worden doordat het sommigen onaangetast laat. Wie die sommigen zijn is dan de vraag. Het is God spelen. Kiezen wie wel en wie niet. Kan het willekeurig? Dat zou moeten. We zien de ontstaansgeschiedenis van een idee, de mensen achter dit idee, hun geheime projecten. Mensen die vanuit de grootste overtuiging (de mensheid redden en Utopia creëren) de meest extreme beslissingen nemen. ‘Desperate times call for desperate measures’. Martelingen en executies worden op brute wijze uitgevoerd. En dat allemaal in de eerste aflevering!

Vanaf aflevering 2 wordt de draad weer opgepakt waar die in het 1^e seizoen was blijven liggen. Elke aflevering begint trouwens met een briljante intro die op zich al het kijken van deze serie waard is (en dan denk ik voornamelijk aan de vierde en zesde aflevering).

Jessica is de sleutel tot het geheim van de aanpassing in het virus, dat pas gebruikt kan worden als duidelijk is wat die aanpassing is. Die sleutel moet ontfutselt worden voor V-day (loslaten virus) begint. De belangen zijn enorm, niemand is veilig. ‘Big brother’ houdt je in de gaten, spoort je op en maakt je af.

Alle bekende koppen komen weer terug, maar er zijn geen kanten, iemand helpt je, of niet. En dat kan de ene keer anders zijn dan de andere keer. Een diversiteit aan mooie rollen, goede locaties die prachtig in beeld worden gebracht, die fantastische muziek van Cristobal Tapia de Veer en een geslepen script. Die overbevolking komt er aan, die (natuurlijke) bronnen raken op. Wat doen we hier aan? “I’ll tell you what. Let’s just get solar panels. Recycle our paper. Let’s just go to bottle banks. (…) Your problem is that you want to think the world is nice, that we can all just get along, co-operate! When the fuck have we ever done that?”

Dit alles maakt deze serie (en ik quote mezelf): ‘interessant, verrassend, onvoorspelbaar, spannend, ontluisterend en heftig’ en ik voeg daar nog aan toe dat het origineel, uitdagend, doordacht is en stof geeft tot nadenken. “The world is full of love. Billions of people loving billions of others. All that love will turn to dust when our resources die”.

Gaat dat zien!

Haunter

Lisa zal morgen 16 jaar worden… alleen wordt het nooit morgen. Lisa zit vast in een soort ‘groundhog day’ en herbeleeft dezelfde dag met haar vader, moeder en broertje (die niets doorhebben) in een groot oud huis omgeven door dichte mist, waardoor ze ook niet weg kan. Elke dag dezelfde routine, tot ze geluiden uit de muren en op zolder hoort, een gesloten deur achter de wasmachine vindt en een aanwezigheid voelt die haar angstig maakt. Dan begint het gedrag van vader en moeder ook  opeens te veranderen. Wat doe je dan? Je pakt het in ieder huis aanwezige Ouija bord - te vinden tussen Risk en Monopoly - om met de andere zijde te communiceren. Laat die andere zijde nu de levenden zijn, waar iemand haar probeert te bereiken om een gruweldaad te voorkomen.

Een aardig idee dat doet denken aan het fantastische I Am A Ghost, alleen in dit geval is het niet zo goed ingevuld. Er zit namelijk totaal geen logica in de gebeurtenissen, waarbij alles mogelijk is en je van het ene onverklaarbare voorval naar het ander gaat. Lisa ziet dingen, hoort dingen, kruipt in ondergrondse kelders, wurmt zich door schoorstenen, reist door tijden en parallelle geestwerelden (en speelt klarinet om daar te komen!)… Hoe vergezocht en onsamenhangend wil je het hebben. Slaapverwekkend ook. Bij dit soort films vraag ik me af wie hier nou serieus dacht een goed product te hebben afgeleverd. 

I'll Follow You Down

Marika (Gillian Anderson) zet samen met haar zoontje haar man Gabe (Rufus Sewell) af op het vliegveld. Hij gaat een paar daagjes naar Princeton voor onderzoek en zal ook Marika’s vader (Sal) ontmoeten die daar les geeft. Als Gabe echter niet op de geplande vlucht terug zit, blijkt dat hij is verdwenen. Twaalf jaar later houdt de ondertussen hoogbegaafde zoon Erol (Haley Joel Osmont) een oogje op zijn moeder, die nog altijd niet over het verlies heen is. Als zijn opa Sal hem probeert te overtuigen wat er met Gabe gebeurd kan zijn wil Erol daar in eerste instantie niets van weten. Enkele dramatische gebeurtenissen zetten hem er echter toch toe aan om een buitengewone zoektocht naar zijn vader te ondernemen.

Ik wil niet te veel verklappen over de zoektocht en wat er met de vader is gebeurd. De gevolgen van deze vermissing (voor Marika, Erol en Sal) zijn duidelijk, maar wat zullen de gevolgen zijn van de zoektocht? Er is een dilemma, daar hoort een puzzel bij en een oplossing. Het hele proces is op zich duidelijk en goed uitgevoerd, maar de logische volgorde van stappen is weinig verrassend, het dramatische aspect misschien wat onderbelicht. De technische aspecten van de hele onderneming zijn grotendeels onbelangrijk, daar draait het namelijk niet om, maar waar het wel om draait is eigenlijk te logisch om indruk te maken. Op slechts één punt in de film, aan het einde kwamen er bij mij gedachten op over hoe een nieuw probleem opgelost zou moeten worden zonder dat er verdere consequenties ontstaan, en ook daarin werd de enige logische stap ondernomen.

Het gebrek aan emoties tijdens het kijken naar deze op zich interessante film komt door het feit dat je vanaf het begin het gevoel hebt dat alles wel goed zal komen, ondanks dat er veel fout gaat. Dat heeft met het bijzondere karakter van de zoektocht te maken die dit verhaal niet anders dan op, uhm, weinig bijzondere wijze laat aflopen.

Dorothy Mills

Op een Iers eiland leeft een kleine zeer gelovige boerengemeenschap die wordt opgeschrikt door een psycho babysitter genaamd Dorothy Mills. De delicate psychiater Jane (Carice van Houten) uit de grote stad gaat (naar eigen zeggen) op zoek naar de waarheid van wat er nu precies is gebeurd tijdens het incident met Dorothy en de baby waar ze op moest passen. Dorothy ziet er uit alsof ze is weggelopen uit de Village Of The Damned, is zeer bang en zegt zich niets te herinneren van het voorval. Al gauw blijkt dat ze een meervoudige persoonlijkheidsstoornis heeft die zijn oorsprong kent in een akelig verleden. Maar dat is nog lang niet alles. De stoornis kent een heel aparte invulling, Jane worstelt met een trauma en het dorp heeft natuurlijk zijn geheimen.

Het grootste probleem van deze film is dat er teveel hooi op de vork wordt genomen en er te weinig goed wordt uitgewerkt. Plattelandshorror (met tegenstelling fijnzinnige stadspsychiater en simpele boerenvolk), rape-revenge, meervoudige persoonlijkheidsstoornis, verschijningen, bezetenheid, massapsychose… Carice roeit ondertussen niet alleen met de riemen maar ook met accent dat ze heeft, houdt dit keer niet alleen haar kleding aan, maar draagt de hele tijd (te pas en te onpas) een regenjas en moet zinnen uiten als “some evil shit is going on”. De aanpak van het geval Dorothy is totaal onprofessioneel en Jenn Murray doet haar uiterste best om alle persoonlijkheden die in Dorothy huizen goed te vertolken, maar komt daarin toch wel tekort. Zowel het script als het acteerwerk is dus weinig subtiel. En hoewel er genoeg aan de hand is, voel je van geen enkele kant dreiging of onbehagen, noch voel je sympathie voor wie dan ook. Dorothy Mills is door dit alles helaas een bloody boring ratatouille geworden.

The Following

(2^e seizoen, 15 afleveringen, 43 min, IMDb 7,6)

Seizoen twee begint lekker heftig. Een follower neemt wraak met dramatische gevolgen (een onverwachte dode) tot gevolg. Een jaar later probeert Ryan Hardy zijn leven weer op de rit te krijgen. Joe Carroll is dood, maar zijn followers (met Aphex Twin achtige Joe Carroll maskers) beginnen een nieuwe moordgolf waarbij ze roepen: ‘Resurrection, Joe Carroll lives’. Mike Weston en Ryan Hardy worden opgeroepen om als autoriteiten op dit gebied de FBI te ondersteunen. “Is this new cult, old cult, fanclub, copycat, groupies?”, vraagt de FBI zich af. Hardy zegt dat hij er niets meer me te maken wil hebben, maar gaat ondertussen zelf op onderzoek, want het bloed kruipt…

Dat Joe niet dood blijkt is geen verrassing. Dat Ryan geen hart probleem meer heeft wel. Ongeloofwaardigheid en voorspelbaarheid nemen toe waardoor je zogenaamde verrassingen al tijden van tevoren aan ziet komen. Het is een euvel dat ook al in het eerste seizoen zat. Op de één of andere manier blijf ik toch hangen, vanwege de spanning en ik ben benieuwd welke kant het op gaat.

Je krijgt inzicht in de (stupide) werking van een cultus, waarbij de meeste volgers wel erge hersenloze zwakke lammetjes zijn die niet voor zichzelf kunnen denken (maar misschien is dat bij zo’n groep ook het geval) en voor degenen die dat wel doen loopt het dan slecht af natuurlijk. Bovenal krijg je de indruk dat het moorden toch eerder een soort spel is dan een noodzakelijke behoefte, hoewel Carroll ons het tegendeel wil doen geloven. Hoe dan ook, het gevaar komt dit keer van meerdere kanten, met een hoop nieuwe met zichzelf ingenomen psychopaten die toch vooral puberale machtsspelletjes spelen.

De door Carroll beloofde ‘epic conclusion’ richt zich tegen (de katholieke) godsdienst, maar komt toch wat suffig tot een einde, dat natuurlijk weer open is en de weg vrij maakt voor het volgende seizoen dat ik echt niet meer ga kijken.

Open Grave

Hij wordt wakker te midden van tientallen lijken in een open graf. Hij kan zich totaal niet herinneren wie, wat of waar hij is. In het huis in het bos waar hij terecht komt zijn nog eens vijf mensen met hetzelfde probleem. Niemand vertrouwt elkaar. Hoort hij wel bij deze groep? Men begint een zoektocht in en rond het huis en al doende leert men meer over zichzelf en de anderen. Daarbij hebben de meeste last van flitsbeelden uit hun geheugen, maar de beelden zijn vooralsnog te vaag om er iets uit te concluderen. Er worden dode mensen gevonden, die als bakens rond het huis zijn gepositioneerd. Wie heeft dat gedaan en waarom? En wat is het belang van die datum, de 18^e, de dag van morgen?

Als kijker weet je niets meer dan de protagonisten en komen hun vragen en angsten goed over. Wie ben ik? Wie ben jij? Ben jij mijn vijand, is zij mijn vriendin? Zijn mijn gevoelens juist? Lijdt ik aan waanideeën? Is mijn (re)actie wie ik ben? Het vrijgeven van aanwijzingen gaat erg langzaam en geduld is vereist. De kant die het verhaal op gaat ligt wel in de lijn der verwachting, maar inherent aan dat verhaal voel je dat het natuurlijk net even anders in elkaar moet zitten en ben je dus niet verrast over de uitkomst. Daarbij heeft Open Grave moeite met het vasthouden van de aandacht in het midden gedeelte en was de film gebaat geweest bij een compactere vertelling. Toch scoort de film goed op invoelbaarheid en zeker het neerslachtige einde is een opsteker, om met een soort van contradictio in terminis te eindigen. 

Willow Creek

Zoals de meeste films tijdens het Imagine Film Festival wordt ook deze kort ingeleid door Chris Oosterom, die vertelt dat als ze een ‘found footage’ opgestuurd krijgen, ze verwachten dat het weer zo’n afgezaagde film is met wiebelende camera en slechte beelden, wat al vaker en beter is gedaan. Willow Creek was een verrassing, een goede uitzondering, waarbij aan het eind de boel goed ontspoort.

Vooruit met de geit.

Nu kan ik die geit gaan bespreken. Het hebben over een stel dat op zoek gaat naar Bigfoot die in de jaren zestig is waargenomen in de Trinity Forest bij Bluff Creek door Roger Patterson en Robert Gimlin, die daar een opname van maakten. Dat daar een hele cultus omheen is gebouwd, zich een waar commercieel circus afspeelt in het nabijgelegen plaatsje Wilow Creek, alwaar alles, van het hotel via de boekwinkel tot de hamburger Bigfoot als adjectief heeft. Dat het stel interviews doet met lokale mensen, ondanks enkele waarschuwingen gaat hiken naar de plek waar het beest is gezien, angsten uitstaat in hun tentje met een take die veel te lang duurt, maar toch wat aardige schrikmomenten oplevert. Maar daar heb ik eigenlijk geen zin in. Want ik begrijp het gewoon niet. De inleidende woorden van Chris. Een verschil van smaak, zoals dat bij L’Etrange Couleur Des Larmes De Ton Corps het geval kan zijn, gaat hier toch niet op?

Op de site van het festval staat te lezen: ‘Willow Creek is simpelweg de beste found footage horrorfilm sinds The Blair Witch Project. Is het dan toeval dat de film dezelfde tactieken gebruikt?’ De vraag stellen is hem beantwoorden, maar kennelijk ziet men dit niet, dus zal ik de vraag even beantwoorden: NEE, het is geen toeval omdat dit gewoon een regelrechte onvervalste en onbeschaamde RIP OFF is, die op geen enkele wijze ook maar een greintje oorspronkelijkheid bevat. Of het moet zijn dat het hier over een sloom lopende uit de kluiten gegroeide harige Sasquatch moet zijn in plaats van een enge heks. Gimme a break!

Stemoordeel: slecht (en niet hopeloos, vanwege goed spel en twee aardige schrikmomenten)

L'Etrange Couleur Des Larmes De Ton Corps

Chris Oosterom, artistiek directeur van het Imagine Film Festival, leidt de film in. Natuurlijk zijn alle films van dit festival mooi, maar als er eentje in de buurt komt van zijn favoriet, dan is het deze wel. Cinema zoals cinema is bedoeld. Een aanslag op de zintuigen.

Leer, mes, bloot, bloed. De basisgegevens van een giallo zijn aanwezig. Dan Kristensen komt thuis van een zakenreis maar treft zijn vrouw niet aan, hoewel de deur van binnen was afgesloten. Hij gaat op zoek in het huis en komt op het spoor van een moordenaar die in de verborgen holtes van het huis werkzaam is.

Het werkelijk prachtige oude Art Nouveau huis, vol organische vormen, glas in lood ramen en muurschilderingen is een fantastisch personage op zich. Daarbinnen voltrekken zich dromen, visioenen, gebeurtenissen waar geen soep van te maken valt. Nu kun je zeggen, dat hoeft ook niet. Je moet genieten van die aanslag op de zintuigen waar Chris het over had. Dat is in het begin het geval. Prachtige shots, doordringende muziek, abrupte overgangen, extreem close-up, split screen. U vraagt, wij leveren. Maar de eindeloze herhaling van wat al gauw niet meer dan toegepaste kunstmatige trucjes zijn maakt het tot een arty farty beeldbombardement dat al snel zeer vermoeiend wordt. Er volgen dus al snel meer 'stadia van bewustzijn' ten aanzien van deze film. De vermoeiing zet zich om in slaap waar ik niet tegen wil vechten. Ik dommel. De ogen zijn al dicht, de slaap sluipt als een moordenaar dichterbij, het hoofd valt en ik schrik wakker. Het zal nu toch niet lang meer duren, vermoed ik, waarna de film (voor mijn gevoel) nog zeker een uur lang verder gaat met zijn psychoanalytische bullshit. Het laatste stadium zet in en ik begin me vreselijk te irriteren.

Ik had het een beetje kunnen weten. De vorige film van het duo Hélène Cattet en Bruno Forzani genaamd Amer werd vier jaar geleden op het festival getoond en was toen ook al niet mijn ding. “Zo veel mooie beelden die zo weinig te weeg brengen. Sensuality has never been this dull!”, schreef ik toen en gaf de film het stemoordeel ‘slecht’. De filmers zijn deze keer nog extremer geworden en weten daardoor meer en extremere emoties op te wekken, die in mijn geval niet de juiste zijn. Mijn oordeel is dus nog harder dan de vorige keer.

Stemoordeel: hopeloos

Enemy

Samen met drie vrienden was ik ooit op fietsvakantie in Engeland. We zochten tijdens de lange tocht mijn vriendin op die in Cornwall op vakantie was. Toen we met de groep in een dorp zaten ging ik met een vriend even iets kopen. Toen ik terug kwam hoorde ik dat de rest, waaronder mijn vriendin, een jongen had zien lopen die als twee druppels water op mij leek. Ik herinner mij het verhaal dat iemand vertelde dat van iedereen op de wereld ergens een evenbeeld rondloopt. Wat had ik gedaan als ik die persoon had gezien?

“Chaos is order, yet undeciphered”.

Wat doet Adam, als hij door pure toeval zichzelf ziet als acteur in een film? Adam is leraar aan een universiteit. Hij vertelt over het feit dat de geschiedenis zich blijft herhalen volgens vaste patronen. Een blik op zijn eigen dagelijkse leven laat daar ook geen misverstand over bestaan. Het is een constante herhaling van zetten, waarvan de schuchtere man niet bepaald vrolijk wordt. College geven, thuis komen, vriendin wat zielloos neuken, slapen. Zijn dubbelganger in die film brengt hem buiten zijn patroon. Hij gaat op zoek naar wie de man is. Het leidt tot een ontmoeting met onherroepelijke gevolgen voor Adam, zijn vriendin, de dubbelganger en diens vrouw.

Dit verhaaltje dat ik nu neerpen geeft niet weer hoe ongelooflijk mysterieus, ongemakkelijk, beangstigend, subtiel en raadselachtig de film is. De film is een spinnenweb, bestaande uit draden,  die allen verbonden zijn en waarbij het effect op de een, gevolgen heeft voor de ander. Het speelt zich af in een grauwe wereld, waar alle kleur uit is gezogen. De ontwikkeling van het verhaal gaat traag, maar is enorm boeiend. Je hunkert naar informatie, maar die wordt schaars gegeven. Vragen en antwoorden vliegen razendsnel door je hoofd, om grip te krijgen. En hoewel je verstand er soms niet bij kan voel je toch precies wat er wordt bedoeld. Het gevoel dat het helemaal niet in orde is en toch ook weer wel. Dat het moet gaan zoals het behoort te zijn, ook al ben je de vlieg in het web.

Zet je schrap voor een mindfuck met een bizar eng eindbeeld.

Regisseur Denis Villeneuve speelde zich voor het eerst in mijn kijker met het prachtige Incendies. Hij heeft daarna aan twee films gewerkt die allebei Jake Gyllenhaal in de hoofdrol hebben. Prisoners en nu dus Enemy met een dubbelrol voor Gyllenhaal. Villeneuve laat zien dat hij heel veel in zijn mars heeft. Zijn films lijken steeds persoonlijker en intiemer te worden, waarbij hij deze film “a documentary about my subconscious” noemt. Het is een film die geen antwoorden behoeft, omdat deze genoeg zegt. Maar toch blijft het door je hoofd spoken en wil je meer weten. Ga je op zoek, zoals Adam dat doet. Je hebt iets gezien en bent er door geïntrigeerd geraakt. Wat je vindt tijdens je zoektocht kan echter het enigma van de film enigszins aantasten, dus wees voorzichtig.  

Stemoordeel: zeer goed

Ps. In de film haalt Adam een citaat aan van Hegel, ‘great things happen twice’. Een bizar toeval doet zich voor als ik klaar ben met het schrijven van deze recensie en ik met mijn gezin ga ontbijten. Mijn dochter zit tegenover me. Ze heeft een wit shirt aan met een zwarte tekst er op. Ik lees wat er staat. ‘Great things happen twice’.  

The Brain Man

Psychiater Mariko gelooft in de helende werking van therapie. Als ze directe getuige is van een terroristische aanslag op een bus waarbij vele doden vallen, krijgt ze de verdachte van het delict toegewezen. De man in kwestie werkt op zich wel mee met haar onderzoek, maar is gereserveerd, emotieloos. Mariko start een onderzoek naar het verleden van de man en komt er achter dat de zaken anders liggen dan verwacht. Ze maakt het haar doel om tot de man door te dringen.

In The Brain Man komen grote vragen aan de orde. In hoeverre is iemand van nature slecht? In hoeverre ben je verantwoordelijk voor je daden? In hoeverre kan iemand denkpatronen, gedrag aanpassen, de spiraal van geweld doorbreken? In hoeverre is transformatie mogelijk? In hoeverre kan iemand worden gered? Zaken als wraak en vergeving, methode en doel spelen hierbij een grote rol.

De lange film is een intelligente psychologische thriller die je op fascinerende en spannende wijze in de greep neemt. Eerst in het rustige deel van het onderzoek, waar ontdekken centraal staat en later in een sadistisch kat en muis spel, waar de gevolgen gestalte krijgen. Als de cirkel op fraaie wijze rond wordt gemaakt is pas duidelijk of de gestelde vragen zijn beantwoord. 

Bates Motel

(2^e seizoen, 10 afleveringen, 45 min, IMDb 8,2)

Als ik Norma Bates de trap af zie lopen richting haar beruchte motel in haar frisse zomerse jurkje zou ik er bijna weer tien afleveringen aan vast zitten. Zoals eerder aangegeven runde zij voor een groot deel de show in het eerste seizoen die ik met interesse en plezier heb bekeken. Toch wordt me in de eerste aflevering van dit tweede seizoen al gauw duidelijk dat ik me teveel in de luren heb laten leggen door haar. Ze heeft me voor haar karretje gespannen en nu ik er met een frisse blik tegenaan kijk was dat karretje nou ook weer niet zo boeiend.

De zaken van het motel gaan voor het eerst heel goed als blijkt dat de aanleg van een nieuwe weg toch zal worden gestart, waardoor de meeste reizigers niet meer langs het motel zullen rijden, wat funest zal zijn voor de omzet. Norma gaat natuurlijk actie ondernemen, terwijl we bij Norman steeds meer afvragen of hij nu wel of niet weet wat hij heeft gedaan, broer Dylan zich met zijn goede inborst in slechte (hash) zaken blijft mengen, hottie Bradley de dood van haar vader onderzoekt en muurbloempje Emma veel zaken in het motel regelt.

Het is me toch iets te soaperig allemaal. Leuk voor één seizoen, maar ook hier houd ik het toch maar voor gezien. Tijd is beperkt, het aanbod is groot en ik zie dan liever een mindere film (van maar anderhalf uur) dan een tv-serie (van een volle werkdag) die me maar zozo boeit.

Top Of The Lake

(1^e seizoen, 7 afleveringen, 50 min, IMDb 7,6)

In de prachtige regio Southern Lakes in Nieuw Zeeland speelt zich een drama af rond een ijskoud meer. Een 12 jarig meisje blijkt ongewild zwanger en verdwijnt niet veel later. Is Tui verkracht, wie heeft dit op zijn geweten en waar is ze gebleven? Het zijn vragen waar rechercheur Robin Griffin antwoord op probeert te vinden. Het feit dat er overeenkomsten zijn met wat Robin ooit zelf is overkomen maakt het dat de zaak zo persoonlijk voor haar wordt. Alcohol en de confrontatie met haar (levende) demonen maken het er niet gemakkelijker op, hoewel het onderzoek tevens een verwerkingsproces is, waarbij de aandacht naar zowel dat onderzoek maar zeker ook naar alle betrokkenen met hun onderlinge contacten, problemen en gevoelens uit gaat.

Naast Robin en de lokale politie zijn er grofweg drie partijen. De vader van Tui (een intense rol van Peter Mullen) en zijn zoons die zich niet altijd aan de wet houden. Dan zijn er de probleemkinderen, die onder toezicht werken in een koffiehuis en een hechte en loyale groep vormen, waar geen volwassene tot door kan dringen. Als laatste is er een groep vrouwen die onder leiding van GJ (een ongrijpbare Holly Hunter) is neergestreken bij het meer. Het zijn hulpbehoevenden die antwoorden zoeken en die af en toe krijgen van GJ, die als voorzienige guru recht voor zijn raap adviezen geeft die soms best confronterend zijn. Hun plekje heet ‘Paradise’ en is een soort neutrale grond waar personen van welke partij ook soms komen buurten, op zoek naar seks, antwoorden of gewoon wat aandacht.

Top Of The Lake is geschreven en geregisseerd door Jane Campion en laat zien hoe ingrijpende gebeurtenissen het leven kunnen bepalen, beheersen, waarbij de kracht van het individu, de solidariteit van vrienden, de puurheid van kinderen en verdorvenheid van de volwassen mens een belangrijke rol spelen. De rol van Robin wordt gespeeld door Elisabeth Moss, die een mooie combinatie van sterk en breekbaar laat zien.

De titel geeft al aan dat de ijzige kalmte van het oppervlak heel wat te verbergen heeft. Als echter het allerlaatste muntje valt openbaart zich wat er diep verscholen op de bodem lag. Dat is afgrijselijk en om stil van te worden. Een uitermate goede serie, die je even de tijd moet geven, maar die aan het einde al je opmerkzame gedachten samenvoegt en begrijpelijk maakt op gruwelijke wijze.

True Detective

(1^e seizoen, 8 afleveringen, 60 min, IMDb 9,5)

De C(riminal) I(nvestigation) D(ivision) heeft twee rechercheurs in verhoor over een occult aandoende zaak uit 1995. Een moord die de twee toentertijd behandelden. Er heeft namelijk een soortgelijke moord in het heden plaatsgevonden. Detective Rust Cohle (Matthew McConaughey) is de stugge, maar slimme zonderling met een zeer negatief wereldbeeld. Een loner, alcoholist en kettingroker uit Texas. Detective Marty Hart (Woody Harrelson) is de familieman met gebreken en een opvliegend karakter. Ze worden los van elkaar ondervraagt. Via flashbacks zien we hoe ze de zaak indertijd aanpakten. Dat komt overeen met de staat Louisiana waar ze zich doorheen bewegen: kaal, stoffig, droog, vervallen, mistroostig, zompig en vooral heel traag. Een trage manier van spreken, vooral van Cohle tijdens zijn verhoor, met het lang aanhouden van klinkers op slaapverwekkende mono-toon. Eindeloos rondrijden met ellenlange conversaties in de auto. Een uiterst traag verloop van het verhaal. “Days of nothing, that’s what it’s like to work cases”. Dat komt over. Hoeveel werk er in een onderzoek gaat zitten. Vermoeiend, maar ook realistisch. Het volgen van sporen leidt de twee naar uithoeken, “swampfolk off the grid”, vreemde personen met duistere verledens, de rand van de beschaving. Het gaat ze niet in de koude kleren zitten en persoonlijk zijn er zware gevolgen te dragen.

De serie is rijk aan sfeer, kent doorleefd spel van beide hoofdpersonen en kenmerkt zich door mooie gesprekken tussen de twee detectives, die elkaar zowel aantrekken als afstoten. Een mooi voorbeeld is de manier waarop Cohle zijn aversie tegen religie verwoord als ze naar de preek van een dominee staan te luisteren: “Transference of fear and selfloathing to an authoritarian vessel. It’s catharsis. He absorbs their dread with his narrative. Because of this he’s effective in proportion to the amount of certainty he can project. Certain linguistic anthropologists think that religion is a language-virus that rewrites pathways in the brain, dulls critical thinking”. Hart dient hem van repliek: “Can you see Texas up there from your high horse”?

De oplossing van de moordzaak laat het gehele seizoen op zich wachten en beslaat een jarenlange periode. Dat komt vooral door Cohle die door zijn obsessie met de zaak maar blijft proberen de puntjes met elkaar te verbinden. Een slepende kwestie die het geduld van de detectives, maar ook de kijker op de proef stelt. Het gebrek aan actie betekent wel dat je enorm opleeft als die er eenmaal is, waaronder een weergaloze scène van een mislukte overval die één lang shot lijkt te zijn en de heftigheid van de situatie optimaal weet te vangen.

Het zijn vooral de algehele triestige sfeer en  de gemankeerde personages die toch de aandacht vast blijven houden, hoewel McConaughey me met zijn lijzige, eentonige stem af en toe bijna in slaap wist te praten. De idioot hoge IMDb score (bijna net zo hoog als Breaking Bad!) onderschrijf ik dan ook niet.

Utopia

(1^e seizoen, 6 afleveringen, 60 min, IMDb 8,4)

“This program contains scenes that some viewers may find disturbing and upsetting, scenes of nudity and scenes of violence and strong language throughout”.

Een waarschuwing die niet voor niets in beeld komt, want ik heb het hier niet over dat wanproduct van John de Mol, maar over de Britse serie van Channel 4 waarin het er zeer heftig aan toe gaat. De eerste scène geeft dit mooi weer als twee mannen een stripwinkel binnen komen, vragen waar het manuscript is en waar Jessica Hyde zich bevindt. Ze zien er niet uit als liefhebbers van comics en onverrichter zaken verlaten ze de winkel, een ‘bloody mess’ achterlatend.

Het manuscript is een onuitgegeven deel van een graphic novel die onder aanhangers op het internet een ware cult following kent. Een bonte mix van deze volgers besluit samen te komen en wordt ongewild lijdend voorwerp van een samenzwering die tot op zeer hoge plekken in de regering leidt. Het manuscript is namelijk de sleutel die voor beide zijden van uiterst belang is.

De serie baseert zich op het feit dat niemand veilig is, alle informatie over individuen te verkrijgen is en ook te manipuleren, mocht dat nodig zijn. Het draait om geld, veel geld en wat er op hoog niveau onder de radar blijft en moet blijven, ook al zijn daar gruwelijke methodes voor nodig: “You see, there are lots of grades of hurt we can do to a life. And we have the will to inflict them all”.

We zien hoe ver de groep wil gaan om dit tegen te houden, waarbij hun normale leven totaal overhoop is gegooid. “Adjust or die!”. Maar de groep bestaat uit individuen die stuk voor stuk variabelen zijn die de uitkomst kunnen veranderen. Dat geldt trouwens ook voor de tegenpartij en dat is o.a. wat de serie zo interessant, verrassend, onvoorspelbaar, spannend, ontluisterend en heftig maakt. Voeg daar aan toe de even aparte als intense soundtrack van Cristobal Tapia De Veer, de schitterend wijze van filmen met mooie (long) shots en prachtig spel met (be)licht(ing) en je hebt een top serie, een ingenieuze puzzel die zelf op een ware cult following kan rekenen. Een verborgen parel die niet voor niets zo’n hoge waardering krijgt.

Nog even een speciale vermelding voor Neil Maskell, die ik waarschijnlijk ooit voor het eerst heb gezien in de mooie serie London’s Burning uit de jaren ’90, maar die mij onlangs helemaal inpakte met zijn vertolking in het zeer indrukwekkende Kill List, een film die niet voor niets op nummer drie in mijn top 10 van 2013 staat. Ook in Utopia speelt hij weer super intens, als de meedogenloze en huiveringwekkende speciale agent, c.q. huurmoordenaar die met zijn te dikke pens en te korte leren jack al snoepjes etend een nieuwe dimensie geeft aan het begrip ijskoude killer.

“The best British drama in years?”. Gaat dat zien!

Sennentuntschi

Een horrorfilm uit Zwitserland, hoe kom je er bij? Nou eigenlijk via de hoofdrolspeelster Roxane Mesquida, die ik voor het eerst zag in Marie Baie Des Anges, die me voor het eerst echt opviel in À Ma Soeur en die zo’n heerlijk rol speelde in het perverse Sheitan. Toen ik haar naam tegen kwam bij deze Zwitserse productie was mijn interesse gewekt. Niet alleen vanwege Roxane, maar zeker ook vanwege de combinatie horror en Zwitserland.

1975. Een pastoor wordt bungelend aan het koord van de kerkklok gevonden. Zelfmoord, denkt men. Als hij ten grave is gedragen verschijnt een mysterieus en verwilderd meisje dat niet kan praten. Een andere pastoor denkt ze een duivelin is en probeert de bevolking op zijn hand te krijgen, maar politieman Sebastian Reusch neemt haar in bewaring, c.q. onder zijn hoede. Hij probeert uit te zoeken wie ze is en stuit daarbij op een onopgeloste zaak uit 1950.

Ondertussen nemen we een kijkje in de bergen, waar boer Erwin en zijn simpele knecht Albert een man uit de stad opvangen, die zijn liefdesverdriet probeert te vergeten. Dat lukt aardig met zelfgestookte Absint en het maken van een Sennentuntschi. Een legende verhaalt over eenzame mannen die in de bergen behoefte kregen aan de ideale vrouw en deze zelf maakten uit een bezem, wat stro en kleren. Ze kwam tot leven en nadat de mannen zich tegoed hadden gedaan aan haar, nam de vrouw op gruwelijke wijze wraak. Het verhaal van het dorp, de mannen in de bergen en Sennentuntschi komen aan het einde van de film samen.

Dit samenkomen duurt een flinke poos, want de film duurt bijna twee uur en de eerste anderhalf uur biedt niet veel meer dan wat ik heb verteld. Het gaat dus langzaam. Daarbij zijn de personages niet erg uitgewerkt en hebben dus ook niet zo veel te bieden. Doorzetters worden echter beloond, want uiteindelijk zit de film doordachter in elkaar dan verwacht en heeft een uiterst macaber tintje. Ook leuk is dat je als oplettende kijker iets ziet wat naar je gevoel niet klopt, maar je geeft er geen aandacht aan tot je aan het eind een ‘aha’ momentje krijgt en het kwartje alsnog valt.

En Roxane? Ze komt uit Frankrijk en spreekt geen woord Zwitsers. Dat hoeft ook niet in deze rol, dus dat scheelt.

Mooiste uitspraak: “Brenn du Hure Hexe”!

Sherlock

(3e seizoen, 3 afleveringen, 90 min, IMDb 9,3)

Is ie dood? Nee, natuurlijk niet. Seizoen drie met drie films van anderhalf uur.

The Empty Hearse

Na twee jaar maakt Sherlock zijn rentree voor de ogen van zijn beste vriend Watson op een totaal ongepaste wijze natuurlijk. Het duurt dus ook even voordat de twee weer met elkaar aan de slag gaan. Watson doet zijn (saaie) werk als huisarts en Sherlock pakt zijn werk als speurneus weer op. Toch gaan ze elkaar missen en de dreiging van een terroristische aanslag in Londen brengt ze weer samen.

Sherlock is weer even onuitstaanbaar als briljant in zijn gedrag, observaties en deducties en er worden heerlijke mindgames gespeeld. Er zijn fantastische gevisualiseerde theorieën van Sherlocks fans over hoe hij aan de dood is ontsnapt (einde serie 2) die door deze aflevering heen zijn gevlochten. Enige minpuntje is dat de oplossing van de dreiging aan het einde wat simplistisch is.

The Sign Of Three

Dit keer staat het huwelijk van John Watson en Mary Morstan centraal. Sherlock, onze ‘high functioning sociopath’, is de getuige van John, neemt dit heel serieus, maar wel op geheel eigen wijze. In een briljante speech vertelt hij over diverse opmerkelijke zaken uit het verleden. Grappig, maar het lijkt een soort rommelige quilt-deken, bestaande uit verschillende lapjes die bijeen worden gehouden door de stof waaraan ze vast zitten (de bruiloft). Wat een beetje onbevredigend lijkt te gaan worden munt uit in een subliem uitgedachte aflevering waarin niet de bruiloft, maar Sherlock de stof is die alle delen bij elkaar brengt en oplost.

His Last Vow

Weer een totaal andere insteek voor deze aflevering wat op zich al zo voor de serie spreekt. Krantenmagnaat Magnussen heeft een enorme kluis aan kennis die hij gebruikt om mensen te chanteren en zijn macht te vergroten. Via een variant op de Google Glass weet hij die informatie te allen tijde visueel beschikbaar te hebben en kan hij elke aanval pareren c.q. elke bezwarende informatie inzetten. Sherlock en Watson gaan de strijd aan met deze man, hoewel het een probleem is dat hij banden heeft met Sherlock’s broer Mycroft. Sherlock zelf heeft ondertussen een vriendin (de getuige van Mary op diens bruiloft) en moet in tijden van hoge nood dringend gebruik maken van zijn eigen gedachtenpaleis (een plekje in zijn hoofd van waaruit hij bij alle informatie kan die hij ooit in zijn hersenen heeft opgeslagen). Niets is wat het lijkt en zowel de kijker als Sherlock worden bij de neus genomen dit keer. Alleen maakt die laatste een razendsnelle inhaalslag waarbij hij uiteindelijk iedereen voorbij gaat. “That’s the thing with Sherlock, always the unexpected”. Deze laatste aflevering weet dan ook nog eens de losse eindjes uit de vorige afleveringen aan elkaar te binden.

Dit blijft een zeer enerverende, intelligente, fascinerende en aparte serie, van waaruit ondertussen de twee hoofdpersonen een grote internationale carrière tegemoet zijn getreden (Benedict Cumberbatch in o.a. The Hobbit en Star Trek: Into Darkness; Martin Freeman is en in The Hobbit). 

Nymph( )maniac (part 2)

Dat Nymph( )maniac in twee delen is geknipt doet de film geen goed. Aan het begin van dit tweede deel wordt nog duidelijker dat von Trier eigenlijk een spelletje speelt. De opzet begint te vervelen, net als de analogieën. De nymfomane raakt door al het neuken gevoelloos, afgestompt en gaat op zoek naar nieuwe, heftigere vormen van seks om maar aan haar gerief te komen. Interraciaal, lesbisch, sadomasochisme. Zelfs pedofilie wordt aangestipt. Hoe schokkend of controversieel dit nu eigenlijk is ligt ‘in the eye of the beholder’ denk ik. Dat de liefde schokkende vormen aan kan nemen werd mij begin jaren negentig al duidelijk toen ik The Dead Man 2: Return of the Dead Man van Ian Kerkhof zag, waarin twee mannen in elkaars mond kotsen als onderdeel van het liefdesspel.

Het ging mij om de manier waarop von Trier dit onderwerp zou behandelen en daarin word ik dan toch teleurgesteld. Naarmate de film vordert heb je steeds meer het idee dat hij je bij de neus neemt. Zoals de scène die hij kopieert uit zijn eigen film Antichrist, met het jongetje dat uit zijn bedje klimt als de ouders seks hebben. Of het feit dat de constante vergelijkingen die Seligman maakt tussen de seksuele beslommeringen van Joe en de bijna wiskundige zaken die hij daarbij aanhaalt, een andere invalshoek krijgen door een terloopse opmerking van Joe aan het einde. Hij speelt met het idee van is dat wat we zien en horen wel echt? Moeten we er gewoon maar in mee gaan? Als er een deurklopper wordt gebruikt horen we een bel klinken. Als de film bijna klaar is en het doek weer zwart wordt gaat het geluid nog verder en kunnen we invullen wat we als vanzelfsprekend vinden. Moeten we twijfelen?

Ik heb het idee dat von Trier ons gewoon een ondeugend sprookje vertelt. Een soort van Fifty Shades Of Grey. De intellectuele benadering van een seksuele afwijking van de norm draait zichzelf echter de nek om met een einde dat zo slap is als de piemel van Seligman. Misschien was het de bedoeling en ‘brainfucks’ von Trier ons allemaal.