Neil Jordan Masterclass

Imagine in Eye. Hoe krijg je de Imagine sfeer (van weleer) in dit hagelwitte museum waar de film Antiviral opgenomen had kunnen worden. Wit, afstandelijk, kil, modern, Jan des Bouvrie. Ik zit op de grandioze trap met uitzicht op het café-restaurant, daarachter de boten op het IJ en de ‘skyline’ van Amsterdam. Een prachtige plek, een mooi gebouw, maar ideaal voor Imagine? Ik zie verrijdbare infoborden, uittrekbare zaalversperringen, schone wc’s, microfoons die het doen, perfect ingelijste posters… Ik zie Erik Kriek lopen, daar beneden, en wat verdwijnt die indrukwekkende tekenaar in het niet in deze immense locatie. Ik zie iemand geheel alleen aan een tafel met zeven lege stoelen zitten die bezig is een fucking breiwerkje op te zetten!! Zijn het zaken waar ik dit festival mee verbind? Niet echt. Nieuw artistiek directeur Chris Oosterom (die alom aanwezig is en op deze dag alle interviews doet en alle films aankondigt) laat ons weten dat er wat sfeer is gecreëerd naast zaal 1, met wat tafeltjes en stoeltjes en daghappen. Goed bedoeld, aardige geste, maar een druppel op die grote witte gloeiende plaat. De bezoekersaantallen zijn door de jaren heen gegroeid. Er was meer ruimte nodig. Dat heeft Eye te bieden. Uit de groezelige sfeer naar hip & happening? Ik hou van die groezelige sfeer. Daar waar het festival is ontstaan. De basis van het W.O.T.. Ik mis de kleinere aantallen, de intieme sfeer, een illegale filmvertoning (Angst), de passe-partout, het underground gevoel. Ik word oud.

Gelukkig is er één troost: alles is vergeten als het licht in de zaal uit gaat en de film begint. En dat is toch de belangrijkste reden dat ik hier ben.

Nog iets over de masterclass dan. Neil Jordan maakte in 1984 diepe indruk op me met zijn film The Company Of Wolves. Zijn nieuwe film, Byzantium, zal na deze masterclass zal worden getoond. Chris Oosterom volgt het chronologische pad. Jordan antwoordt uitgebreid en verliest daarin vaak de weg door zijpaden in te slaan en een verhaal te vertellen dat niet veel meer met de vraag van doen heeft. Geeft niets, Oosterom houdt koers en we horen Jordan praten over de digitale revolutie, die met de komst van een nieuwe camera nu eindelijk volwassen is geworden, hoewel het digitaal opnemen op het moment zelf gemakzucht uitnodigt, omdat al het materiaal zo gemakkelijk na te bewerken is. Hij vertelt over het werken in Hollywood, met sterren (Tom Cruise, Brad Pitt) en een groot budget, wat beide geen extra druk voor hem gaf. Het hele apparaat beweegt zich enkel wat logger. Het duurt alleen al enkele uren voordat er überhaupt iets is opgezet en uitgelicht. Er volgen vragen uit het publiek. Veel vragen (wat meestal wel anders is -> zie Resolution), o.a. over de serie The Borgias waaraan hij meewerkt (schrijver, regisseur) en wat hem uitermate goed bevalt. Omdat je dieper kunt ingaan op de zaken. Daarbij geeft het werken voor kabelstations (als HBO en AMC) het gevoel van vroeger, qua vrijheid en mogelijkheden. Natuurlijk vertelt hij over zijn nieuwe film, gebaseerd op een toneelstuk en in tegenstelling tot vele andere films, een ‘historisch getrouwe’ weergave van twee vrouwelijke vampiers.

Gedurende het hele interview haalt Jordan constant de ring van zijn linker ringvinger, draait er dan fanatiek rondjes mee rond zijn wijsvinger en doet de ring weer terug op de plek waar die hoort. Een grappige tic, waarvan ik me afvraag of het zenuwen zijn, verveling is of dat hij snakt naar een sigaret. Wie zal het zeggen.

Na de masterclass verlaten we de zaal want de film begint pas over twintig minuten. Als ik op de balie bij de garderobe zit te wachten zie ik Neil Jordan uit de wc komen. Het kind in mij komt naar boven en ik spreek hem aan, of hij mijn favoriete film van hem wil signeren (het kind kwam voorbereid). Ik trek een Engelse special edition steelcase van The Company Of Wolves uit mijn tas en hij vraagt waar ik de handtekening wil hebben. “With red, yeah?”, vraagt hij terwijl hij de rode stift pakt en de zwarte laat liggen. Ik bedank hem, wens hem veel plezier hier en zeg hem dat ik benieuwd ben naar zijn nieuwe film. Hij zegt dat die me wel zal bevallen, aangezien ik Company goed vind. Dan loopt hij weg, met zijn wandelstok in zijn hand. Als ik mijn spullen opberg zie ik een catalogus van het festival liggen. Maar, die had ik toch niet uit mijn tas gehaald? Shit, die is van Neil. Maar die is al weg en die zie ik op de korte introductie bij de film na niet meer terug.

Call Girl

Iris is 14 jaar, van school getrapt en door een apathische moeder in een jeugdopvang gestopt. De vrijheid blijheid aanpak die daar heerst geeft Iris en haar nichtje Sonja alle gelegenheid om er elke avond tussenuit te glippen en in Stockholm te gaan feesten. Via twee andere meisjes komen ze in contact met Dagmar Glans (Pernilla August) die zichzelf ‘moeder’ noemt, hoerenmadam is en de meisjes op slinkse wijze de prostitutie in weet te trekken. Ze voelt feilloos aan hoe ze de jonge meisjes moet inpalmen, met geld, luxe en complimentjes. “Maar ik ben toch niet speciaal”, zegt Iris op een gegeven moment. Dan moet het zeer fijn zijn om iemand te ontmoeten die dat juist wel beweerd.

De tweede kant van het verhaal is van de hooggeplaatste personen, ministers, met een dubbele moraal. In het zicht van het publiek roepen om sociale gelijkheid en gelijke kansen voor vrouwen, terwijl ze wetten aanpassen om seksuele misdrijven lichter te bestraffen en zelf in bed liggen met de nieuwe aanwinsten van moeder Glans.

Een derde zijde belicht het onderzoek dat staatsveiligheid heeft lopen tegen Glans, waarmee ook het reilen en zeilen van de politici wordt gemonitord. Men zal maar net de verkeerde uitspraak doen in een staat van opwinding die het landsbelang kan schaden.

De jaren zeventig. Bruin en oranje als modekleur, jeans met wijde pijpen, George McCrae, bandrecorders, typemachines, plateauzolen, heel veel roken en weelderige haardossen onder de oksels en tussen de benen. De film is een gedramatiseerde vertelling van een politiek schandaal in Zweden dat bekend staat als ‘Bordellhärvan’. Dat speelde in 1976. De sfeer van die tijd ademt de film perfect door de fantastische aankleding. Het verhaal laat niet alleen zien dat macht corrumpeert, maar ook dat macht dicteert. Achter de schermen wordt alles gedaan om de hoge piefen te beschermen, ten koste van alles. De gekozen vorm is passend. Tussen de drie pijlers van het verhaal wordt vloeiend gewisseld, waarbij elke zijde steeds wat verder wordt uitgediept. De lengte van de film werkt soms wat tegen, als er weinig nieuws wordt verteld. Daarbij voelt de film haast documentair aan en mis ik soms de schokkende dramatiek van het veel intensere Lilya 4-ever. Maar het feit dat het schandalige misbruik in een groter verband wordt getoond, dat ook nog eens op ware gebeurtenissen berust, maakt Call Girl toch zeker de moeite waard, waarbij het extra pijnlijk is dat geen enkele knappe kop een meisje van 14 de hulp kan bieden die ze nodig heeft.

The Place Beyond The Pines

Zijn gespierde lijf vol met tattoos wordt bekleed met een oud Metallica shirt als Luke, Handsome Luke, zijn trailer verlaat, de kleurrijke kermis doorkruist en plaats neemt op zijn motor om een duivelse act op te voeren met twee anderen in een stalen kooi. In deze eerste shots waarin we Luke (Ryan Gosling) voornamelijk op de rug zien wordt zonder woorden al veel verteld. Het is deze man die er na een jaar achter komt dat er uit een ‘fling’ met een leuke meid, Romina (Eva Mendez), een zoontje is geboren. Hij wil zijn verantwoordelijkheid nemen, bij zijn zoon zijn. Probleem is dat Romina een man heeft die voor haar, haar moeder en het kind zorgt. Romina’s keuze is er eentje gemaakt met haar verstand, want haar gevoel zou voor Luke kiezen, maar wat heeft hij haar te bieden?

Geld is het probleem. Voor elk probleem is er een oplossing. Voor Luke is die te vinden in de criminaliteit. Dat kan niet goed gaan en dat gaat het ook niet.

Zonder deze te verklappen neemt de film een onverwachte wending. Zeer verrassend, gewaagd en  geslaagd. Het blijkt het tweede deel van een soort drieluik. Over het geweten en het grijze gebied waarin beslissingen worden genomen, die enorme en blijvende gevolgen kunnen hebben. Over gedane acties, gedwongen door de omstandigheden waarin men verkeerd. Want hoe sterk sta je eigenlijk in je schoenen? Het gaat om de juiste manier vinden om goed te doen. Een manier te vinden om om te gaan met de kaarten die je zijn gedeeld, of daarboven uit stijgen zonder andere belangrijke dingen uit het oog te verliezen. Hart en verstand.

Er worden meerdere cirkels net niet helemaal rond gemaakt. Dat maakt de film interessant. Dat je niet zeker weet welke kant het op gaat. Tel daarbij de fantastische vertolkingen op en de gedurfde verhaallijn, die meerdere kanten van verschillende munten belicht en je hebt een hele mooie film, met verdraaid veel droefenis en een greintje hoop.

Dark Skies

“Either we are alone in the Universe or we are not. Both are equally terrifying.” (Arthur C. Clarke)

Met deze quote begint Dark Skies, waarmee ze direct haar eventuele verrassing in de etalage zet. Een doorsnee gezin in een leuk optrekje in Amerika. Moeder is makelaar, vader zit zonder werk (stress door rekeningen die oplopen) en ze hebben twee jonge zoontjes. Op een nacht wordt moeders wakker van een geluid en ze ziet dat de koelkast is geplunderd, met een spoor eten dat naar buiten leidt. De volgende nacht treft ze de inhoud van de opnieuw gevulde koelkast inclusief ander keukengerei met geometrische precisie opgestapeld in de keuken, met graancirkel lichteffecten op het plafond tot gevolg! (Je zou er toch een foto van nemen met je hypermoderne mobieltje). Weer een nacht later slaat het alarmsysteem op hol en nemen de onverklaarbare verschijnselen toe, die ook overslaan op de leden van het gezin zelf, met gedragsverandering en black-outs tot gevolg. (Waarom gaan ze niet op z’n minst veilig bij elkaar slapen?). Alsof dat nog niet genoeg is begint ook de natuur te freaken. (Hoeveel aanwijzingen heb je nodig om serieuze maatregelen te nemen?). Vaders hangt vervolgens het hele huis vol met camera’s om te zien wat er aan de hand is. (Misschien is het huis niet helemaal Feng Shui?).

Paranormal Encounters Of The Third Poltergeist. De mengelmoes die deze film is, wil eigenlijk maar niet eng worden. Dat zit hem dan voornamelijk in de manier waarop het gezin met de problemen omgaat en de zeer onzinnige en ongeloofwaardige acties die daaruit volgen. Om een voorbeeld te noemen: het heeft geen enkele zin om het huis dicht te timmeren, maar het is nog belachelijker dat het gevaar zich daaraan conformeert. Daarnaast voelt het hele gegeven (spoiler voor zover dit een spoiler is, want die was al weggegeven met de quote) enorm gedateerd aan. 

The King Of Pigs

Jong-suk is enigszins verbaast als zijn oude schoolvriend Kyung-min contact met hem opneemt. Ze hebben elkaar vijftien jaar niet gesproken. De volwassen mannen ontmoeten elkaar in een café en praten over hun tijd op school. We kijken terug met ze.

Kyung-min is het pispaaltje op school. Hij wordt verbaal en fysiek vernederd door medeleerlingen, pestkoppen die de dienst maken in de klas en op hun beurt weer worden aangestuurd door rijke topleerlingen uit hogere klassen. Een hiërarchisch systeem van consequente onderdrukking en wreedheid. Jong-suk is wel de vriend van Kyung-min, maar durft niet in te grijpen als zijn vriend wordt gepest, bang om zelf nog meer het lijdend voorwerp te worden. Eenling Chul grijpt wèl in, als de treiteraars voor de zoveelste keer bezig zijn. Hij laat Kyung-min en Jong-suk weten dat als je macht wilt hebben je zelf slecht moet worden, om de slechteriken de baas te zijn. In een zeer akelig ritueel met een kat moeten de jongens laten zien dat ze het in zich hebben om kwaadaardig te worden en door middel van geweld het pesten niet langer te pikken. Een duivels dilemma waar vooral Kyung-min veel moeite mee heeft. Zijn er geen andere opties?

Aanstichters, meelopers, neutralen, lafaards, leiders, monsters, verklikkers. The King Of Pigs is een animatiefilm uit Zuid Korea, die op scherpe wijze laat zien hoe het er aan toe kan gaan op een school waar leerlingen worden gepest en wat dit voor gevolgen kan hebben voor de rest van het leven. De film kiest er voor om alleen van Jong-suk en Chul het achtergrondverhaal te belichten. Dat de rest onderbelicht blijft is geen probleem, want de boodschap die overgebracht moet worden is luid en duidelijk. De meedogenloosheid en slaafse volgzaamheid van de pestkoppen, de angst en pijn van degenen die gepest worden, de kracht en woede van de eenling. De ellendige menselijkheid van dit alles. Het is allemaal zeer herkenbaar. Het hebben van de juiste kleding of gadgets, de glimlach van de onderdrukte, die ongemakkelijk meelacht om maar niet uit de toon te vallen en weer klappen te krijgen, vriendschappen die onder druk komen, omdat angst de bovenhand krijgt.

The King Of Pigs laat de uitwerking zien van pesten met fatale gevolgen. De film geeft (deel) verklaringen, maar geen oplossingen. Het is daardoor een beklemmend, donker en zeer aangrijpend document dat als verplichte kost op alle scholen gedraaid zou moeten worden.   

Kiss Of The Damned

Rijkdom, weelde, aristocratie, verfijning, tragiek, romantiek. Het zijn vaak voorkomende kenmerken van de wereld van de vampier zoals die hier ook weer wordt geschetst. Djuna verblijft in een prachtig landhuis, waar ze zich vergaapt aan oude films. Als ze haar video terug brengt naar de videotheek ontmoet ze Paolo. Ze voelen zich direct tot elkaar aangetrokken, maar Djuna weet wat ze is en wat de gevolgen voor hem zullen zijn en wijst hem af. Maar het bloed kruipt, de aantrekking blijft, verlangen gaat branden en lust neemt het over in een prachtige scène bij de voordeur, die op het kettingslot zit, maar ver genoeg open staat om een wilde kus uit te laten wisselen.

De aanhouder wint, Djuna biecht op dat ze vampier is en Paolo geeft zich aan haar over, waarna de zinderende copulatie volgt en een beet op de koop toe. Paolo is nu ook een vampier en wordt door Djuna ingewijd in zijn nieuwe leven. Het is een verliefd koppel, voor de eeuwigheid bijeen!? Helaas wordt de idylle verstoord door de zus van Djuna, Mimi, die zich als intrigant in de levens van anderen mengt.

Eigenlijk is dit een vampier-kasteelroman in een (zeer) artistiek zeventiger jaren jasje. De film is uiterst stijlvol geschoten. Ook de soundtrack vol pulserende geluiden, abrupte overgangen en nostalgische muziekkeuze valt op een goede manier op. Maar er zijn ook mindere kanten. De mooie dames spreken Engels met een vet aangezet Frans accent wat de toch al platte dialogen extra houterig maakt. Dit werkt soms pathetisch en komt zelfs onbedoeld lachwekkend over. De snobistische camp komt mooi samen in een scène waarin vampier Xenia met haar Amanda Lear stem vraagt: “May I offer you something to drink”, Mimi als antwoord geeft: “A glass of champagne, thank you”.

Waar Amer zich liet inspireren door de Italiaanse Giallo, The House Of The Devil schatplichtig was aan de horror uit de jaren tachtig, zo kan Kiss Of The Damned worden bekeken als een ode aan de Europese erotica. Allemaal leuk en aardig, maar geen van deze films krijgen het voor elkaar om behalve een aardige blauwdruk, inhoudelijk iets interessants te bieden. De stijl regeert, het verhaal is saai en de erotiek en de moraal is daarbij ook nog eens heel braafjes.  

Upside Down

Een irritante voice-over (die gelukkig na de introductie verdwijnt) vertelt ons over een zonnestelsel, ver, ver van hier, alwaar er twee planeten vlak bij elkaar zijn met ieder een eigen voor elkaar tegengestelde zwaartekracht. Er is een boven- (rijk) en een onderwereld (arm) en contact tussen de werelden is in principe verboden. De beide werelden zijn verbonden door ‘Transworld’, een lange toren die werk biedt aan vele mensen. Er zijn drie wetten van zwaartekracht die voor beide werelden gelden. Alle materie wordt door zwaartekracht aangetrokken door de planeet waar het vandaan komt. Het gewicht van een object kan ongedaan worden gemaakt door ‘inverse matter’, materie van de andere planeet. Na enige tijd contact gaat ‘inverse matter’ heel heet worden, branden.

Het uitgangspunt zorgt direct voor fantastische beelden, die direct doen denken aan de scène uit Inception waarin architect Ariadne (Ellen Page) voor het eerst uitprobeert wat er zoal mogelijk is in de droomwereld, waarbij ze een huizenblok spiegelt, buigt en omvouwt tot deze precies omgekeerd bovenop de ander past en je dus een wereld op zijn kop boven je ziet. Upside Down is duidelijk schatplichtig aan deze film(scène).

Adam (Jim Sturgess) en Eden (Kirsten Dunst) komen uit verschillende werelden en ontmoeten elkaar bij toeval op de hoogste punt van een berg. Ze worden verliefd, maar het loopt mis, met als gevolg dat ze elkaar tien jaar niet zien. Dan ziet Adam Eden op tv en is het vuur opnieuw aangewakkerd om naar haar op zoek te gaan. Ze werkt in de toren van Transworld alwaar hij ook een baan krijgt. Natuurlijk doet hij zijn uiterste best om haar weer voor hem te winnen, maar behalve de sociale problematiek, maken het fysieke obstakel van de zwaartekracht en het feit dat Eden geheugenverlies heeft deze zoektocht geen gemakkelijke.

Visueel is het fascinerend gedaan. Binnen Transworld, waarin de twee werelden maar een armlengte van elkaar zijn gescheiden ziet het er zeer overtuigend uit. De buitenopnames zijn wat kitscheriger, waardoor je je bewuster wordt van het feit dat alles uit de computer komt. Er zitten leuke vondsten in die allemaal te maken hebben met de omgekeerde zwaartekrachten, zoals de anti-verouderingscrème, de omgekeerde cocktail en Kirsten Dunst die haar kus uit Spider-Man nog even overdoet.

Het verhaal is een ander verhaal. Is de liefde sterker dan de zwaartekracht? De vraag stellen is hem beantwoorden. Het is dan toch zo jammer dat dit liefdesverhaal, een soort Romeo & Julia waarin niet hun families maar hele werelden tegenover elkaar staan, weinig inhoud heeft en nauwelijks subtiel is te noemen. Verhaaltechnisch worden zeer platgetreden paden bewandeld in een visueel uitdagende wereld. Op zich vermakelijk, maar het geeft je het gevoel dat hier zoveel meer in had gezeten, waardoor de film toch wat richting middenmoot afzakt.