What Maisie Knew

Het negende PAC-festival in Tuschinski Amsterdam. De laatste keer heb ik overgeslagen omdat de titels me niet zo aanspraken. Dit keer ben ik er bij, al heb ik niet de hoogste verwachtingen. Als ik de zaal inloop begint de dag in ieder geval zoals die nog nooit is begonnen, want er zit iemand achter het orgel op het podium in zaal 1 die ons vergast op een muzikaal ‘premezzo’ waarna ik hem met orgel en al het podium in zie zakken. Geen idee dat er überhaupt een orgel was en nooit geweten dat dit hele geval zo de grond in kon verdwijnen.

De introductie van dit festival is dit keer in handen van Nafiesa Rasoelbaks, die je kunt kennen van haar bijdragen op de pathésite. Zenuwachtig als ze is, heeft ze drie mannen meegenomen die een woordje komen doen over het orgel en het feit dat er binnenkort weer een orgelconcert plaats gaat vinden. Nou ja, dat was er dan ééntje die sprak en de rest stond er instemmend bij te knikken. Nafiesa neemt het woord weer. Ze is een grappige flapuit en levert meteen de leukste introductie af die ik tot nu toe bij dit festival heb gehoord. Zelfs het oplezen van de huisregels gaat met een gelach gepaard als ze bijvoorbeeld opnoemt dat er geen stinkend eten van buitenaf mag worden meegenomen de zaal in. Verder vertelt ze dat ze zeer actief is op social media en dat er op dit festival direct gereageerd kan worden via twitter.

Dat reageren doe ik maar gewoon weer op mijn eigen vertrouwde manier. Het resultaat zie je hier.

“You know I love you more than anything, right?” Het zit hem voornamelijk in dat laatste woord, waarmee de moeder een bevestiging wil horen van haar dochtertje; dat die dit wel blijft denken! Feit is dat deze moeder meer van zichzelf houdt dan van haar dochter.

Susanna (Julianne Moore) is die moeder, een chaotische rockster die in een vechtscheiding ligt met haar man Beale (Steve Coogan), een kunsthandelaar die het met het kindermeisje aanlegt en meer onderweg is dan thuis. Beide ouders zijn egocentrisch en totaal onverantwoord bezig t.a.v. hun dochtertje Maisie, aan wie niets wordt gevraagd, die nog te jong is om grote gevoelens onder woorden te brengen, maar wel degelijk dingen meekrijgt van wat er om haar heen gebeurt. Ze wordt van hot naar her gesleept, overal geparkeerd alsof ze een auto is, terwijl haar ouders vechten om de voogdij, terwijl ze er - als het er op aan komt - niet voor haar zijn. Typisch een geval van het kind niet willen om het kind, maar omdat je het de ander niet gunt. Gelukkig zijn daar het kindermeisje en de nieuwe vlam van Susanna, die wel met het lot van Maisie zijn begaan en wel met haar kunnen communiceren.

De camera volgt Maisie in dit verhaal dat gebaseerd is op het boek van Henry James. We blijven bij haar, horen de ruzies op de achtergrond die zij toevallig hoort, zien hoe beide ouders het kind op verkeerde wijze voor zich proberen te winnen, merken hoe fijn ze het kan hebben als iemand echt met haar begaan is. Er zitten vele pijnlijke momenten in de film, zoals ‘the spaces in between’, waarin Maisie niet op tijd wordt opgehaald en op school, of in een portiek staat te wachten wie haar uiteindelijk zal meenemen. Maar hoe voelt Maisie het zelf? Ze doet wat haar gezegd wordt, past zich eindeloos aan en houdt van papa en mama omdat het papa en mama zijn. Toch krijgt de kijker een antwoord op de vraag die de titel van de film beloofd en die alles zegt en samenvat van wat er in het meisje om moet gaan.

Kramer vs. Kramer is één van de bekendste echtscheidingsfilms. Daarbij is een zoontje de inzet. Die film laat echter voornamelijk de volwassen kant zien. Het inzoemen op een kind, zoals in What Maisie Knew doet denken aan een film als My Queen Karo waar ook een jong meisje de dupe is van de omstandigheden waar haar ouders haar in brengen. Toch zijn beide voorbeelden interessantere films, omdat de zaken in Maisie redelijk simplistisch worden weergegeven en de voorspelbare oplossing wel overduidelijk de film in is geschreven. Wat echter de boel bij elkaar houdt is de ongelooflijk innemende Onata Aprile als Maisie, die als een kleine vlinder overal tussendoor dwarrelt. Het feit dat ze niet opstandig of nukkig wordt, is misschien niet realistisch, maar wel een verademing om naar te kijken.

Jeune & Jolie

“On n'est pas sérieux, quand on a dix-sept ans.” Het gedicht van Rimbaud wordt behandeld in de klas van zeventienjarigen die daarmee een spiegel voorgehouden worden. Maar Isabelle herkent zich niet in het spiegelbeeld. Ze is anders. Ze is van de zomer ontmaagd door een knappe Duitser tijdens haar vakantie aan zee, maar het deed haar niets. Ze verkoopt nu haar lichaam aan mannen op leeftijd, voor een goed bedrag in mooie hotelkamers en dat doet haar wel wat. Wat dat is, is niet onder woorden te brengen, ook niet als haar moeder er achter komt, die er niets van begrijpt.

Deze film van François Ozon verdeelt het verhaal in vier delen, de vier jaargetijden, elk afgerond met een toepasselijk liedje van Françoise Hardy. Elk deel is een fase in het leven van Isabelle, die in het niemandsland verkeert tussen kind zijn en volwassene. Het is duidelijk dat je op die leeftijd op zoek bent naar een eigen identiteit, niet langer het gezag van je ouders als vanzelfsprekend ziet en risico’s neemt om het leven te ontdekken. Waarom Isabelle dit op deze manier doet wordt niet met zoveel woorden duidelijk gemaakt. Zij blijft gesloten en ongrijpbaar. Er wordt ook verder geen oordeel geveld. Er zijn echter genoeg aanwijzingen om je eigen invulling te geven, een verklaring zo je wilt omdat dat misschien beter voelt. Zo zit er een duidelijke metafoor in de film, als Isabelle uit de donkere metro komt (haar normale leven waarin ze gevangen zit) en de trap naar boven neemt, het licht in (haar geheime leven, de vrijheid) naar het hotel voor een afspraak. Ze wil direct als volwassene gezien en behandeld worden, zonder de tussenstops bij onhandige jongens van haar eigen leeftijd, zonder inmenging van huis uit, zonder oordelen van vriendinnen. Het zou kunnen, maar het is maar een verklaring die je eigenlijk niet nodig hebt om de film te kunnen waarderen. Want maakt niet juist het mysterie van de psyche van deze jonge vrouw waar het om draait? Door dat ongrijpbare niet te pakken laat je het in zijn waarde.

Als mijn zeventienjarige dochter het echter maar uit haar hoofd laat!

Prisoners

Vele ouders zullen het angstgevoel wel kennen. Mij overkwam het ook. We zitten bij vrienden in de tuin en mijn kinderen spelen met kindertjes uit de buurt in de buurt. Als ik ze wil halen zijn ze niet meer op de plek waar ik dacht dat ze zouden zijn. Dan neemt zich een gevoel van je meester waarin bezorgdheid en rationele verklaringen met elkaar op de vuist gaan, terwijl je zoekt in de buurt en rondvraagt of iemand ze gezien heeft. Hoe langer het duurt voordat je ze vindt, des te groter wordt het aandeel bezorgdheid, dat al gauw om kan slaan in paniek en angst. Natuurlijk zal het goed komen, prent je jezelf in, natuurlijk zie ik ze straks ergens waar ze naartoe zijn gegaan zonder dat te vertellen, word ik even boos omdat ze dat niet gedaan hebben en neemt het geluksgevoel het weer over als ik ze in mijn armen sluit. En zo ging het ook. Ze waren met één van de buurtvriendjes mee naar zijn huis gegaan.

In Prisoners worden deze gevoelens en omstandigheden zeer plausibel neergezet. Het gaat om twee gezinnen en hun kleine dochtertjes. Ook hier de ratio, bezorgdheid, paniek en angst. Maar in dit geval is er geen geluksgevoel en in de armen sluiten, want de kindertjes zijn echt verdwenen. De film concentreert zich op rechercheur Loki (Jake Gyllenhaal) die belast is met het onderzoek en vader Keller Dover (Hugh Jackman). Het gevoel van onmacht is iets waar Dover niet mee om kan gaan en hij neemt het recht in eigen handen, met grote gevolgen voor hemzelf en het verloop van de zaak. Een zaak waarbij informatie, toevalligheden, aannames en sporen net zo veel goed als kwaad kunnen doen.

Prisoners neemt zorgvuldig de tijd. Tijd die zo enorm lang duurt voor de families in kwestie die er bijna aan kapot gaan. Tijd die je zou moeten uitzitten, omdat je moet vertrouwen op de politie, maar het is zo begrijpelijk dat je niet wilt wachten op de dingen die komen gaan, dat je zelf actie wilt ondernemen. Maar welke actie? De film legt ons een dilemma voor. Wat zou jij doen? Het recht in eigen handen nemen omdat je overtuigd bent van het feit dat je op die manier je dochter terug zult vinden? En hoe ver ga je daarin? Een duivels dilemma dat je totaal zal veranderen.

Het knappe van de film is dat de zaken niet zwart/wit zijn, dat dingen anders in elkaar zitten dan verwacht, dat je niet kunt spreken over gelijk hebben, dat je die hulpeloosheid, het verdriet en de wanhoop zo goed voelt, waarbij je jezelf uitermate gelukkig prijst dat jouw kinderen gewoon bij de kinderen van de buren waren gaan spelen.

Greetings From Tim Buckley

Als Jeff Buckley wordt gevraagd om mee te doen aan een eerbetoon aan zijn vader zegt hij vertwijfeld: “I didn’t really know him”. Toch doet hij mee aan het concert dat op 26 april 1991 wordt gehouden in St. Anne’s Church te Brooklyn, New York. Deze film volgt Jeff slechts enkele dagen voorafgaand aan het concert en tijdens het concert zelf.

Zijn vader heeft hij nooit echt gekend, want die was altijd onderweg en bezig met zijn muziek en vrouwen. Dit wordt getoond in terugblikken over Tim, die verder niet heel veel zeggend zijn. In de paar dagen dat we meelopen met de voorbereiding voor het concert zien we Jeff die enigszins worstelt met het gemis van iemand op wie hij zo schijnt te lijken. Het eerbetoon is een soort overgangsritueel voor hem om met het gegeven om te kunnen gaan en zichzelf te ontdekken. Het meisje Allie en muzikant Gary Lucas helpen hem daarbij.

Jeff Buckley is een muzikale afgod. Ik hoorde zijn muziek op de radio toen zijn eerste album uitkwam. De titel schreef ik op mijn lijstje met titels van albums die ik door wilde luisteren bij mijn eerstvolgende bezoek aan de platenwinkel. Mijn vrouw ging mee en ik raadde haar aan Jeff’s album te gaan luisteren om de tijd te doden die ik nodig had om allerlei indie bandjes uit te checken. Ze was direct verkocht, wat eigenlijk nooit voor kwam. Sinds de aanschaf van die cd is zijn muziek nooit meer uit ons leven weggegaan, hebben we godzijdank twee concerten van hem mee mogen maken en hem zelf mogen ontmoeten bij een ‘meet and greet’, waarbij meteen zijn humor opviel, toen hij het beertje aan de tas van mijn vrouw vastpakte en met een rare stem begon te spreken alsof hij het beertje was.

Ik was erg huiverig toen deze film werd aangekondigd. Wie kan er nu ooit in zijn schoenen staan? Gelukkig weet Penn Badgley hem recht en eer aan te doen en dat is een groot compliment. Hij houdt het klein en intiem, weet zijn grappige kant in een leuke scène in een platenwinkel goed neer te zetten, maar laat expres niet het achterste van zijn tong zien, omdat dit niet past in de zeer ontspannen sfeer van de film. Een sfeer waarin alles klein en intiem wordt gehouden, alsof we een paar dagen lijfelijk met Jeff meelopen - biertje drinken, praatje maken, wandelen onder de sterren, wat liedjes oefenen – en waarbij niet elke handeling direct een doel moet treffen, inhoud hoeft te hebben. Als in het echte leven…

De film zit boordevol muziek van Tim. Een vreemde contradictie met het feit dat je over Tim eigenlijk niet zo veel te weten komt. Van Jeff worden we slechts een klein beetje wijzer. Wat duidelijk is, is de passie voor muziek, die Jeff helpt om deze moeilijke fase in zijn leven door te komen. Het eerbetoon aan zijn vader is overdonderend en de eerste stap uit zijn schaduw. Slechts een jaar later zal hij met behulp van Gary Lucas de prille schreden zetten richting zijn eigen album, waarvan de eerste nummers tijdens de zogenaamde ‘Gods and Monsters’ voorstelling wederom in St. Anne’s Church te horen zijn.

I Spit On Your Grave 2

Dit is een soort van sequel van een remake, beiden gebaseerd op de film Day Of The Woman, die beter bekend stond onder de naam I Spit On Your Grave. Ik heb al een uitgebreide vergelijking geschreven over de mate van verandering van het rape/revenge thema door de jaren heen bij mijn recensie van de remake uit 2010. In dit vervolg gaan ze nog weer een stapje verder.

Een model krijgt te horen dat ze haar portfolio moet opleuken en aangezien ze niet veel geld heeft gaat ze in op een advertentie waarin een fotograaf aanbiedt om gratis foto’s te maken. We krijgen nog even te zien hoe dit meisje op slimme wijze een rattenval zet, waarmee ons even om de oren wordt geslagen dat ze haar mannetje staat en dat op fantasievolle wijze vorm zal gaan geven later in de film. Daar kunt u van op aan. Op nu naar de fotosessie die wordt gehouden door een drietal mannen met zwaar Oost-Europees accent, waarbij het meisje niet in wil gaan op het verzoek zich uit te kleden en zonder foto’s huiswaarts keert. Maar daarmee is de kous natuurlijk niet af, want mannen met Oost-Europees accent zijn niet te vertrouwen, toch?

Het draait uit op verkrachting, moord, ontvoering en vernedering.

De film stapelt vervolgens ongeloofwaardigheden op elkaar en is uitermate doorzichtig in hetgeen ze ons wil doen geloven. Nee natuurlijk is haar ontsnapping in het midden van de film geen weg naar vrijheid, waarna de volgende onwaarschijnlijkheid zich alweer aandoet en ze op idiote wijze alsnog aan haar noodlot ontkomt. Het doet denken aan de hilarische scène uit Austin Powers waar zoon Scott niet snapt waarom zijn vader Dr. Evil diens nemesis niet gewoon doodschiet. Maar goed, I Spit On Your Grave 2 is een rape/revenge film, dus er moet ontsnapt worden om ‘revenge’ te kunnen nemen. Om dan de draad op te pikken vanuit mijn recensie over de remake:

Slachtoffer neemt zelf wraak door verkrachters één voor één af te maken op uitgekiende wijze. Een reeks van ingenieus bedachte, uiterst sadistische folteringen volgt, met het doel de daders zo lang mogelijk te laten lijden, voordat ze overlijden, terwijl de dame in kwestie ondertussen bijdehante teksten uitkraamt en de Oost-Europeanen van gevatte ‘one-liners’ bedient.

Die laatste toevoeging is dus nieuw in de evolutie. Het nemen van wraak gebeurt dus niet alleen op zeer sadistische wijze, er wordt ook nog eens ‘lollig’ gedaan terwijl de uitvoer geschiedt. Is dit genre nu echt popcorn vermaak geworden?

De film op zich is maar een vermoeiende exercitie, waarbij je wordt getrakteerd op slecht acteerwerk en een hoofdrolspeelster die voornamelijk lijkt te zijn uitgekozen vanwege haar schreeuwkunst. Voor de gorehounds onder ons valt het allemaal nog wel tegen wat je ziet, alhoewel de ballen in een bankschroef toch even een beschermend handje om je eigen zaakje verlangt.

Smashed

Dit is het verhaal van Kate. En Charlie. Dit getrouwde stel is verslaafd aan de drank. Ze staan er mee op en gaan er mee naar bed. Kate is schooljuffrouw en weet haar geheim voor de buitenwereld goed verborgen te houden. Charlie is schrijver en zit thuis. Als Kate voor de zoveelste keer ergens op straat wakker wordt nadat ze door de drank buiten westen is geraakt en merkt dat ze op school moet gaan liegen om niet door de mand te vallen begint ze door te krijgen dat “drinking leads to everything stupid that I do” en “things have gone from embarrassing to scary”. Ze wil stoppen, gaat naar een bijeenkomst van de AA en zet de eerste stap: toegeven dat ze een alcoholiste is.

Ze krijgt o.a. steun van haar vriend, die echter wèl door blijft drinken, wat tot botsingen en ruzies leidt. Dat ze van elkaar houden staat buiten kijf, maar ze komen in andere realiteiten, wat het onmogelijk maakt om met elkaar te leven.

Mensen drinken om te vergeten. Als je stopt moet je de problemen die er altijd al waren weer tegemoet treden. Ben je daar sterk genoeg voor? Krijg je voldoende hulp? Eerlijk zijn levert Kate weer nieuwe problemen op die ze dan toch maar weer weg wil spoelen met een dubbele whisky.

Dat drank meer kapot maakt dan je lief is moge duidelijk zijn. In Smashed zijn de lelijkste gevolgen van het probleem echter wat verzacht of buiten beeld gelaten. Dit is op zich niet onoverkomelijk. Er is gekozen voor dit duo. Je ziet geen ouders, familie, kennissen... Ze hebben alleen zichzelf er mee. Niemand drinkt zich dood, er zijn geen geldproblemen, geen kinderen die voor het leven getekend worden. Het maakt de film wel iets te zacht om een echt diepe indruk achter te laten. Aan de andere kant is de positieve boodschap wel oké. Waar de film in ieder geval in slaagt is het weergeven van de door alcohol doordrenkte staat van het stel, dat voor hen een alledaagse is, waar ze eigenlijk nog best goed mee om kunnen gaan. De grenzen van wat aanvaardbaar is verschilt per persoon en doet in dit geval de één besluiten er iets aan te doen, waarbij de ander dit onnodig acht. 

Les Aventures Extraordinaires d'Adèle Blanc-Sec

Via een wat rommelig begin in Parijs met de introductie van diverse personages die er weinig toe lijken te doen maken we kennis met Adèle in een Indiana Jones-achtige rip-off met een verdomd mooie vrouwelijke versie van Indy die geheel onverschrokken, kordaat en op spectaculaire wijze ontsnapt uit een piramide. Maar wacht, we gaan weer terug naar Parijs waar de eerst geïntroduceerden wel degelijk een rol van belang hebben en de losse Amélie Poulain-achtige minisketches een samenhang beginnen te vertonen. En dat alles vanwege een dodelijk gewonde zus die niet is gestorven en een Pterodactyl die na 135 miljoen jaar uit een ei in een museum is gekropen.

Bent u daar nog?

Welke tijd zitten we eigenlijk? Begin 20^e eeuw, waarin paard en wagen in de clinch lagen met automobielen, de stoomtrein roet in de atmosfeer blies, dames rondliepen in prachtige jurken en mannen gesoigneerde snorren droegen en hoge hoeden. De uitvergrote types in deze film zijn weggelopen uit de gelijknamige stripreeks van Jacques Tardi, boeken die ik nooit heb gelezen ondanks de aanbevelingen van vrienden. De film lijkt een mengelmoes van diverse verhalen, die niet altijd even zinnig overkomen, maar gek genoeg is dat juist een aanbeveling. Dit avontuur is frivool, grappig, innemend, kent mooie locaties en heeft iets kinderlijk naïefs. Je hebt echter nauwelijks de tijd om je af te vragen waar alle zotheid toe moet leiden, want de vaart zit er goed in en je voelt je als een kind in de Efteling. Sacreblue! Verwacht geen logica, maar een heerlijk fantasierijk avontuur.