La Danza De La Realidad

Jodorowsky spreekt ons op poëtische wijze toe vanachter zichzelf, als kleine jongen die zijn jeugdige ik verbeeldt in de film. Een aparte vorm van voice & visual-over zou je kunnen zeggen. We zien het subjectieve verhaal van Jodorowsky’s jeugd, zijn interpretatie er van. Zijn overheersende communistische vader die een man van hem wil maken via enkele harde lessen, zijn moeder met immense borsten, die al opera-zingend al haar teksten voordraagt en wél in God gelooft in tegenstelling tot haar man. Samen bestieren ze een kledingwinkel in Tocopilla, Chili. Het is Jodorowsky’s ontdekking van het leven en dat leven is enorm kleurrijk, zowel visueel, als door de bizarre figuren die zijn pad kruisen. Maar het gevoel van een outcast zijn omdat hij Jood is komt erg naar voren.

Films van Jodorowsky zitten vol met symboliek, spirituele lessen, humor en aparte figuren. Homo’s, hoeren, een guru, een stel geamputeerde oorlog slachtoffers en een dwerg, waarbij die laatste als rode draad op ludieke wijze reclame maakt voor de kledingzaak. Maar het zit ook vol met unieke beelden, zoals de moeder die haar echtgenoot als plassend heelt, alsof haar vloeibare goud het heilig oliesel betreft; of de stoelendans in de kerk om maar iets te noemen. Het is een heksenketel van indrukken, een rariteitenkabinet vol levenslessen, wijsheden en symboliek. Het kan alle kanten opgaan en dat gaat het dan ook. Zowel inhoudelijk als visueel. Het gaat van zeer filmisch tot amateurtoneelmatig. Het verveelt geen moment, al duurt het dik twee uur!

Toch mis ik iets dat me dieper raakt, dan wat deze circusattractie me geeft. De melodramatiek en de toch wel belerende bombastische toon van Jodorowsky zelf, die de kijker adresseert,  staan me een beetje tegen. Dat zat een stuk minder in zijn vroegere films, als ik het mij goed herinner. Ook daarin werd je overdondert met zijn beeldtaal, maar daarin wist hij me op meer vlakken te emotioneren. Het neemt niet weg dat dit een volstrekt unieke wereld is van een buitengewone filmmaker, die ons 23 jaar na zijn laatste film nog één keer wil laten genieten van zijn kunst, zijn leven, waarvan hij op therapeutische wijze afscheid lijkt te nemen.

Hij zou eregast zijn op dit festival maar moest wegens gezondheidsproblemen helaas afzeggen. Wie weet hoe lang hij nog heeft. Het maakt het laatste beeld van de film des te indrukwekkender, als hij weg vaart met de dood aan het roer.

Hoe moet je zo’n film beoordelen? Ik zou het stembriefje bij zozo inscheuren vermoed ik, hoewel dit verre van een middelmatige film is. Aangezien ik te laat binnen kwam heb ik geen stembriefje en de man bij de uitgang die ze verzamelt heeft ook geen ongebruikte voor me. Zo ontkom ik aan dit waardeoordeel en dat is maar goed ook.

Tombville

Je eet als een robot, zeg ik mijn dochter wel eens om haar te pesten. Als ze naast me zit op de bank en we kijken tv en eten wat nootjes of iets, dan zijn haar kauwritmes in trefzekere cadans, met de precisie van een Zwitsers uurwerk. Op de één of andere manier leidt dit meer af dan geluiden met een minder vast stramien, misschien omdat je weet wanneer het volgende geluid kan komen. Vlak naast me, tijdens de eerste voorstelling die ik op Imagine ga zien, zit een vrouw, die een bakje eten tevoorschijn heeft gehaald en dit tijdens Tombville, dat juist zo belangrijk is vanwege geluid en het ritme daarvan, op zit te peuzelen, met eenzelfde robotstijl als die van mijn dochter. Het duurt een eeuwigheid voordat het bakje leeg is…

Regisseur, schrijver, editor en soundfreak Nikolas List komt zijn film Tombville kort even aankondigen met de mededeling: “fasten your seatbelts”. Het zou geen overbodige waarschuwing blijken.

Maar eerst een korte film genaamd Syndromeda, in zwart-wit, uit Zweden. Een absurdistisch sprookje over een ontvoering door Aliens. Althans, dat denkt de man die het is overkomen en op zoek is naar bewijzen er van. Een idiote praatgroep, een ongeluk, het ziekenhuis. Is het een droom? Het is mij in ieder geval te vaag.

David wordt wakker langs een weg. Hij weet niet wie hij is of wat hij hier zoekt en kan de vragen hierover niet beantwoorden als vijandig gezinde mensen die stellen en hem pijn doen om er achter te komen. Als je ontdekt waarom je hier bent, dan kom je vrij wordt hem gezegd. Een extreme, experimentele, zeer beklemmende koortsdroom volgt, waarin David probeert de trauma’s te verwerken die hij in zijn kindertijd heeft opgelopen. David’s psyche is totaal verknipt. Gevoelens van onmacht, schuld en wraak. Hoe ontsnap je aan je eigen gedachten?

Veel speelt zich af in totale duisternis, met alleen de personages – vaak in extreme close-up – uitgelicht. De kijker tast in dat duister, op zoek naar houvast, maar dat wordt hem ontnomen, want het gaat hier om beleven en die beleving is uiterst pijnlijk en onaangenaam. Tombville begint met een aanbeveling die in beeld komt, dat het volume lekker hard mag. Het is namelijk een karakter op zich. Alles is uitvergroot en klinkt soms als een industriële soundtrack van een gek, is het dat ook. Een hartslag, het tikken van een klok, een trein op de rails, het klikken van een pen. Ritmes die gonzen in je oren, je het gevoel geven dat je opgesloten zit. Samen met de vele andere ontregelende en minder thuis te brengen geluiden geeft het de subjectieve visie van de hoofdpersoon uiterst goed weer.

Het is de ongemakkelijkheid van deze psychologische zelfkastijding die je als kijker moet ondergaan en dat is geen lichte opgave.

Als de film is afgelopen voel je dat de zaal als eenheid een zucht van verlichting slaakt. Nikolas List komt nog even toelichting geven, voor het handjevol mensen dat er nog zit. Dat hij eigenlijk een Western wilde maken (vandaar de titel) over een spookstad, maar dat dit het resultaat is geworden. Hij is enorm beïnvloed door het Duitse expressionisme (Das Cabinet des Dr. Caligari) waarbij met het subjectieve uitgangspunt alles mogelijk is. Ook David Lynch en Gaspar Noé worden genoemd. Vijf jaar lang heeft Nikolas gezocht naar producenten die er hun geld in wilden steken, maar dat waren vaak malafide figuren. Dus heeft hij maar al zijn spaargeld (€ 10.000,00) genomen om het helemaal zelf te gaan doen. Een keuze die hem goed is bevallen, aangezien hij nu complete vrijheid had en geen compromissen hoefde te sluiten, wat een artistiek product heeft opgeleverd dat misschien niet iedereen zal bevallen, maar dat uniek en zeer eigen is. Wat betreft het geluid, ook dat heeft hij zelf gedaan. Laptop werk in postproductie met Pro Tools als helpende hand. Hij benadrukt het belang van geluid in (zijn) film. 50% moet van het beeld komen, 50% van geluid. Op de vraag van interviewer Phil van Tongeren of hij iets over de opnamelocatie kan vertellen komt hij met het mooie verhaal dat ze vlak voor het begin van de opnames een prachtige locatie hadden gevonden. Een verlaten militair kamp op een uur rijden van Brussel. Maar dat zou betekenen dat ze met de hele crew alleen aan benzinegeld al meer dan het budget zouden opmaken. Toen is dus op het laatste moment besloten om zoveel mogelijk in een kelder te draaien. Nikolas sluit af met zijn visie voor de toekomst: pushing boundaries!

Als ik snel naar de volgende film moet rennen (want die is al begonnen) stop ik toch even als ik Nikolas zie in de foyer. Ik bedank hem voor zijn film en vraag hem of hij Sombre kent. Hij heeft er van gehoord, maar niet gezien. Ik raad hem de film aan omdat de sfeer me aan die van zijn film doet denken.

Stemoordeel: goed

Alejandro Jodorowsky

Ken je die mop van die Chileen die naar Imagine ging? Hij ging niet!

Dus de aangekondigde masterclass en de Q&A na de première van zijn nieuwe film La Danza De La Realidad die gepland stonden voor donderdag 10 april gaan niet door helaas. Gelukkig kom ik er op tijd achter - op de site van Imagine is er niets over te lezen – anders was ik morgen voor niets zo vroeg naar Amsterdam gegaan.

Een slecht begin van de komende filmweek. 

The Brain Man

Psychiater Mariko gelooft in de helende werking van therapie. Als ze directe getuige is van een terroristische aanslag op een bus waarbij vele doden vallen, krijgt ze de verdachte van het delict toegewezen. De man in kwestie werkt op zich wel mee met haar onderzoek, maar is gereserveerd, emotieloos. Mariko start een onderzoek naar het verleden van de man en komt er achter dat de zaken anders liggen dan verwacht. Ze maakt het haar doel om tot de man door te dringen.

In The Brain Man komen grote vragen aan de orde. In hoeverre is iemand van nature slecht? In hoeverre ben je verantwoordelijk voor je daden? In hoeverre kan iemand denkpatronen, gedrag aanpassen, de spiraal van geweld doorbreken? In hoeverre is transformatie mogelijk? In hoeverre kan iemand worden gered? Zaken als wraak en vergeving, methode en doel spelen hierbij een grote rol.

De lange film is een intelligente psychologische thriller die je op fascinerende en spannende wijze in de greep neemt. Eerst in het rustige deel van het onderzoek, waar ontdekken centraal staat en later in een sadistisch kat en muis spel, waar de gevolgen gestalte krijgen. Als de cirkel op fraaie wijze rond wordt gemaakt is pas duidelijk of de gestelde vragen zijn beantwoord. 

Spies & Glistrup

1965, Denemarken. Glistrup is een gefrustreerde advocaat die met zijn oude kennis Spies en diens bedrijf Spies Travel via een slimme zet een gigantische klapper wil gaan maken. Het is een gevaarlijk spel met grote jongens (vliegtuigmaatschappij Flying Enterprise), maar ze willen risico’s nemen om de middelmaat waarin ze zich bevinden te ontstijgen. Via slinkse wijze (een loophole in het contract, geld en hoeren) lukt de overname en gaat het geld binnen stromen als ze het luchtverkeer niet alleen voorbehouden aan de rijken maar juist betaalbare trips aanbieden voor de gewone burger naar zonnige bestemmingen.

De twee mannen zijn eigenlijk vreselijke individuen, enorm met zichzelf ingenomen en vrij harteloos. Spies is als een groot verwend steenrijk kind, dat alleen maar met vrouwen bezig is, snel verveelt raakt en de meest idiote ideeën uitvoert ter vermaak, waarbij Glistrup (gelukkig getrouwd, met kinderen) altijd weer het belastingtechnisch voordeel weet te realiseren, of het nu iets met werk te maken heeft of niet.

Spies raakt volledig van het padje, iets dat bizarre gebeurtenissen oplevert, zoals zijn publiciteitsstunt waarbij hij de pers bijeenroept in een hoerenkast om te laten vastleggen hoe hij zijn volgende vriendin uit gaat kiezen, of een exorbitant tuinfeest, waarbij een gorilla een rol speelt. Aangemerkt moet worden dat de film opent met de mededeling dat alles is gebaseerd op echte gebeurtenissen én onechte, maar ik ga mijn lol niet laten bederven door me af te vragen wat onder welke categorie valt. Toch is alle gekheid maar beperkt boeiend. Pilou Asbæk (The Killing, R, Kapringen, Borgen) en Nicolas Bro (The Killing, Beast, Nymph()maniac pt. 1) brengen het wel op overtuigende en meeslepende wijze in beeld, maar het wordt interessanter als alles mis dreigt te gaan.  

Grootste probleem van de film is dat de karakters eigenlijk geen persoonlijke ontwikkeling mee maken. Spies was vanaf het begin al maf en blijft dat tot het einde, of moet ik zeggen zorgt er voor dat hij dat kan blijven. Glistrup is de hele film obsessief bezig om de gevestigde orde te slim af te zijn. Ze gebruiken elkaar waar nodig, maar leven eigenlijk langs elkaar heen, in hun eigen cocon. De leuke vertolkingen, de prettige gestoordheid die de film kenmerkt en het vleugje tragiek aan het eind weten het dan boven de middelmatigheid uit te laten stijgen. Geheel in de geest van de twee excentrieke Denen. 

Girls

(3^e seizoen, 12 afleveringen, 30 min, IMDb 7,5)

In dit nieuwe seizoen is iedereen uit elkaar, alleen met Hannah en Adam gaat het eindelijk weer goed. Maar dan komt Adam’s geschifte zus langs om de boel op stelten te zetten. Hannah wordt 25, is vooral (weer) erg met zichzelf bezig en zet haar ambities als ‘echte’ schrijfster opzij om voor GQ te gaan werken. Een editorial, advertorial corporate job, maar wel met een health plan en free snacks. Hoe ver ga je om je dromen na te streven? Adam is ondertussen bezig met castings, Marnie probeert zelfbevestiging te zoeken door met diverse mannen het bed in te duiken, Jessa komt net uit rehab en gaat in een kledingwinkel werken, wat haar niet redt van ontmoetingen met extreme personen en Shosanna is obsessief bezig met het vinden van een levenspartner. Dingen komen op de rit, dingen ontsporen, niets is zeker.

Eén van de leukste afleveringen is als alle meiden samenkomen in een zomerhuis in het Hamptons-achtige North Fork voor wat healing time. Maar ja, het leven zit vol verrassingen en eerlijkheid komt er uiteindelijk op zeer wrede wijze uit. Ook leuk is het rollenspel van Hannah en Adam - gelijk  Phil en Claire Dunphy (Modern Family) als hun alter ego’s Clive Bixby en Julianna - dat niet alleen grappig fout gaat, maar uiteindelijk ook zuur fout. Dit is wel Girls.

Je blijft je ondertussen verbazen over de kledingkeuze van vooral Hannah, die een normale groene bikini dan toch weer weet te verpesten door een belachelijke rode haarband te dragen en je pikt hier en daar leuke muziek op die als soundtrack klinkt, zoals ‘It’s On’ van Broncho. Zo heb ik trouwens wel meer leuke muziek opgepikt tijdens het kijken naar tv-series de afgelopen tijd. Top Of The Lake kende een prachtige versie van Björk’s ‘Joga’ door Georgi Kay en in Parenthood liep ik tegen The Happy Hollows met ‘Lieutenant’ aan.

Girls blijft boeien door de enigszins excentrieke weergave van een normale wereld met alledaagse mensen en hun angsten, dromen, verantwoordelijkheden, waarbij de vaak hele scherpe teksten absolute hoogstandjes zijn. Dus hier volgen er weer een paar:

“Neck tattoos are the new sunglasses”.

“I’m trying to relax, but it’s very hard to relax, when I feel like you’re leaving me only in such slow motion, I’m not even gonna  notice till it’s done”.

“Well, my boyfriend, too, jerks off quite a bit and I just thank him for taking his energy - at least half of it - elsewhere, otherwise I’d be a pounded-out piece of meat”.

“The thing is, watching you thrive creatively over these past few weeks, it’s made me wanna thrive. It’s made me want to find a hole in the world in the shape of me and just fill it up”.

Snowpiercer

De IJstrein. Jaren geleden kreeg ik dit stripboek te leen van een vriend. Er staat me niet veel meer van bij, behalve dat het een beklemmende sfeer had en een vrij nihilistische boodschap bevatte. Als ik het mij goed herinner. Bong Joon-ho (van het fantastische Memories Of Murder, het mindere The Host en het mij niet bekende Mother) werd enkele jaren geleden ook gegrepen door het boek en ging er mee aan de slag voor een verfilming, met Snowpiercer als resultaat.

De mensheid heeft de globale opwarming van de aarde proberen te stoppen door een koelingsstof in de atmosfeer te spuiten wat resulteerde in de totale bevriezing van de wereld. De enige overlevenden zitten op een trein die oneindig rondjes rijdt over een spoor. Voorin zitten de rijken, achterin de armen, ertussen diverse hekken en bewakers. Curtis (Chris Evans) bereidt een opstand voor om de controle van de voortrazende machine over te nemen.

De film begint met een rustige opbouw in het arme deel, dat qua omstandigheden veel weg heeft van een mijnwerkers- c.q. concentratiekamp. Vies, donker en deprimerend en in barre omstandigheden. Curtis wil een veiligheidsspecialist uit het gevang halen, want die weet de beveiligde deuren open te krijgen. Het innemen van de trein gaat stap voor stap, compartiment na compartiment, met elk eigen verrassingen, obstakels, wonderbaarlijkheden.

De opstand van het proletariaat tegen de rijke heersende klasse. Geen nieuw verhaal, maar wel een aparte jas. Die trein. De NS zou tips van moeten krijgen hoe men deze trein in die barre omstandigheden zo punctueel kan laten rijden, al 18 jaar lang! Nou ja, het is niet het enige vergezochte onderdeel van de film (op welke brandstof of energie rijdt de trein eigenlijk?), maar daar sta ik dan maar niet teveel bij stil. Waar ik wel bij stil sta is verschil tussen arm en rijk, dat niet alleen in vies, donker en deprimerend versus schoon, kleurrijk en idyllisch naar voren komt, maar ook in normaal en volwassen versus absurd en infantiel. Het doet denken aan eenzelfde soort tweeverdeling binnen The Hunger Games, waarbij Mason (Tilda Swinton) dan Caesar Flickerman (Stanley Tucci) is, maar dan nog even erger. In The Hunger Games had ik al wat moeite met die overdrevenheid, in deze film nog meer, aangezien het resulteert in een discrepantie in toon die daardoor nog moeilijk serieus te nemen valt. Het komt voor dat je van een vrolijke Sjakie en de Chocoladefabriek-achtige omgeving naar een grimmige scène gaat waar iemand door het hoofd wordt geschoten, binnen enkele seconden. Afgezien van die toon stapelen de ongeloofwaardigheden zich verder op. Ze zouden in eerste instantie misschien niet eens zo opvallen, omdat je toch wel boeiend wordt bezig gehouden. Maar zou jij even rustig sushi gaan eten als je met een opstand bezig bent? Sushi die toevallig net één van de twee keer per jaar wordt geserveerd…