Her

Theodore Twombly (Joaquin Phoenix) werkt voor www.beautifulhandwrittenletters.com, waar hij vanachter zijn bureau brieven inspreekt die de computer in een mooi handschrift noteert en uiteindelijk print op het juiste papier passend bij de inhoud en het doel van de woorden. Het zijn brieven geschreven uit naam van mensen die zelf de woorden niet kunnen vinden, of er misschien gewoon te lui voor zijn. ‘Handgeschreven’ uit de computer. Theodore doet dit al jaren, is goed in zijn werk en kent sommige klanten door en door. Het komt zelfs voor dat hij beide kanten van de correspondentie voor zijn rekening neemt…

Theodore ligt in scheiding met zijn jeugdliefde, is een beetje nerdig, maar krijgt als hij dat wil nog wel aandacht van leuke vrouwen. Toch besluit hij in te gaan op een advertentie waarin OS1 wordt aanbevolen. Dit Operating System is intuïtief, heeft een zelflerend vermogen en wordt compleet afgestemd op de geïnteresseerde klant in kwestie. Het is nog wat onwennig in het begin, praten met een computerprogramma (ook al heeft ze de heerlijke stem van Scarlett Johansson), maar ze reageert en anticipeert als een echt mens, met echte gevoelens, zo lijkt het. Theodore en Samantha (zoals het programma zichzelf heeft genoemd) leggen al gauw hun ziel, c.q. bits bloot. Er ontstaat een serieuze relatie met dezelfde valkuilen als een normale (intermenselijke) relatie alleen is de vorm dit keer iets anders. Vooral jaloezie gaat een rol spelen, vanuit haar, waar ze al gauw een bizarre oplossing voor vindt en later vanuit hem waaruit de ontknoping zal volgen.

De film geeft een geloofwaardige visie op de niet eens zo verre toekomst (waar ze dan wel retro gekleed gaan), waarin mensen nog vaker in hun eigen virtuele wereldje verkeren en iedereen voornamelijk individueel bezig is. Alsof men in aparte cocons door het leven gaat. Hoewel het begin van Her iets compacter had gekund, volgt er af en toe een mooie nieuwe invalshoek die het op zich al mooie basisgegeven uitdiept en vooral veel vragen in je hoofd op laat borrelen. Hoeveel liefde kun je geven, opnemen, delen? Hoe bijzonder ben ik? Wat is echt, wat is geprogrammeerd en wat maak je er in je hoofd van? Is de weg die we ingaan wel de goede? Het wordt liefdevol en met humor (eigenwijs mannetje in een game) behandeld.

Je moet er in mee kunnen gaan dat een computer programma gevoelens kan hebben en ontwikkelt. Dan blijft alsnog de vraag in hoeverre die gevoelens echt zijn en niet gekopieerd uit wat het systeem uit waarneming heeft geleerd. Maar mensen kunnen ook emoties veinzen… Je gaat er in mee dat Theodore het als ‘echt’ ervaart, evenals Samantha, waarmee je als kijker weer terug komt bij de vraag: wat is echt? In hoeverre willen we ons laten bedonderen? Hoe erg is dat?

De film biedt geen antwoorden, maar een hoop stof tot nadenken.

House Of Cards

(2^e seizoen, 13 afleveringen, 60 min, IMDb 9,0)

(pas op: enkele spoilers!)

Master manipulator Frank Underwood heeft zich toch, of moet ik zeggen natuurlijk weten te manoeuvreren in de positie van vice-president. Journaliste Zoe is nu een geduchte tegenstander die probeert uit te vissen wat er stinkt aan de praktijken van Underwood. Claire Underwood pakt ondertussen het probleem aan met een zwangere werkneemster die haar aan wil klagen. Ze neemt haar op keiharde wijze in de tang: “I’m willing to let your child wither and die inside you if that’s what’s required. But neither of us want that”. De eerste aflevering zet direct de toon. Pas helemaal aan het einde ervan kijkt Underwood via een spiegel de camera in, op zijn bekende en geheel eigen wijze, en zegt tegen de kijker: “Did you think I’d forgotten you? Perhaps you hoped I had”. Geniaal.

Beide problemen worden opgelost en de Underwoods kunnen zich totaal gaan richten op Frank’s positie binnen het Witte Huis. Gewetenloos waren ze al en dat wordt alleen maar erger, omdat de tegenstanders van groter formaat worden. De Chinezen, Raymond Tusk (de uiterst rijke en invloedrijke vertrouweling van de president), journalisten, de publieke opinie… Frank weet het altijd in prachtige volzinnen te verwoorden: “The higher up the moutain, the more treacherous the path” en “The road to power is paved by hypocrisy and casualties. Never regret!”. Er vindt een continue race tegen de tijd plaats om de juiste mensen voor je te winnen als er over iets gestemd moet gaan worden. Frank is de ultieme ‘votes whipper’, maar wordt ook zelf wel eens moe van de strijd: “Why does everything has to be a struggle. Can’t someone just say ‘yes sir’ for once”. Maar goed, als het niet linksom gaat, dan rechtsom. En wanneer de deal wordt gesloten, “shake with your right hand but hold a rock in your left”.

House Of Cards is de ultieme politieke serie waarvan het tweede seizoen in één keer beschikbaar is gesteld door Netflix. De zeer populaire en hoog gewaardeerde serie die zelfs Obama tot de fanschare kan rekenen geeft de kijker de kans om alles direct achter elkaar te bekijken. Een groot voordeel want op deze manier zit je er veel dieper in en voor verslaafden als ik is het een megafix van jewelste. Keerzijde is dat ik nu weer een jaar moet wachten op het volgende seizoen…

Zijn er dan nog kanttekeningen te plaatsen? Misschien worden sommige zaken en/of personages iets te makkelijk aan de kant geschoven. Zoals de manier waarop Claire haar werk opgeeft wat in één korte scène uit de doeken wordt gedaan. Of het verdwijnen uit beeld van Christina Gallagher, de persoonlijke assistente van de president, wat alleen terloops wordt vermeld door iemand anders als een reeds afgedane zaak. Zeker in dat laatste geval wat onzorgvuldig, maar plausibel binnen het verhaal blijft het wel.

Wat me na twee seizoenen in ieder geval duidelijk is, is dat Frank Underwood de duivel is, we het hier niet over een Charlie Daniels song hebben en de manchetknopen die Frank krijgt van zijn trouwe bodyguard alles zeggen: F U.

Fenomenaal.

American Hustle

American Hustle gaat in principe over twee oplichters die richting het einde van de film de beste truc ooit uit hun mouw moeten schudden. Dat zeggen ze dan ook van tevoren. Dus de kijker is op zijn hoede en ziet de verrassing van mijlenver aankomen. Een stevig minpuntje. Op zich nog door de vingers te zien als er verder genoeg te beleven valt. Dat valt er wel, maar het is voornamelijk een gigantisch rommeltje, met wat aardige vondsten hier (beginscène met Christian Bale die als Irving Rosenfeld zijn toupet in orde brengt) en daar (zoenscène in een stomerij tussen de voorbijrazende kleding in plastic), maar nauwelijks verhaal en veel op zichzelf staande dialogen die een beeld moeten geven van de personages, die echter vooral vrij plat, karikaturaal en één dimensionaal blijven, terwijl de acteurs vrij hedonistisch, vol van zichzelf overkomen. De overkill aan dit soort scènes zijn daarbij niet markant genoeg en gaan hand in hand met de overkill aan muziek uit het tijdperk waarin e.e.a. speelt (zeventiger jaren). Een tijdperk dat verder op obligate en weinig verrassende manier wordt neergezet.

Mijn aandacht verschuift al snel van het verhaal naar de weinig verhullende decolleté van Amy Adams, wat op zich niet erg is, maar nooit de bedoeling kan zijn.

American Hustle doet me denken aan Casino. Zelfde tijdsbeeld, gesjoemel in de marge, labiele vrouw (Jennifer Lawrence vs. Sharon Stone), iets te gretige mannen, ook wat rommelig, maar God, wat werden de spijkers daar op de kop geslagen.

12 Years A Slave

In 1846 was Amerika voor wat betreft de slavernij nog verdeeld in vrije staten en staten waar  slavernij nog niet was afgeschaft. Zo kon het zijn dat je als zwarte Amerikaan in New York een normaal leven kon leiden terwijl er in Georgia zwarte medemensen eigendom waren van een plantagehouder. Solomon Northup is gelukkig getrouwd, heeft kinderen en een mooie toekomst in het vooruitzicht als hij wordt ontvoerd en in een hok wordt opgesloten. Blanke mannen zeggen dat hij Platt heet en een ontsnapte slaaf uit Georgia is. Zijn tegenspraak wordt beantwoord met slaag. Hij wordt met diverse anderen per boot vervoerd naar die zuidelijk gelegen staat waar hij onder diverse plantagehouders komt te werken. Twaalf jaar lang.

In het begin heeft Northup nog hoop en zegt niet te willen overleven, maar te leven. Die hoop wordt al gauw de grond in geboord als hij de plantage bereikt en in aanraking komt met wrede blanken die hij baas moet noemen en die niet zitten te wachten op een ontwikkelde zwarte met ideeën. Zijn instelling kost hem bijna zijn leven en aanpassen lijkt de enige optie om te overleven, want overleven is het enige dat je kunt proberen te doen. De levensomstandigheden zijn slecht, maar het is vooral degene voor wie je werkt die er een hel van kan maken, en dat doet Edwin Epps (Michael Fassbender) dan ook. Toch is niet alles zo zwart-wit. Er zijn van nature goede mensen die wel slaven houden omdat dit een gewoonte is, maar deze niet mishandelen, zoals de gelovige Ford (Benedict Cumberbatch) en het feit dat Amerika in beweging was t.a.v. de slavernij laat ook blanken met andere gezichtspunten toe.

Regisseur Steve McQueen brengt dit alles boeiend, adembenemend, tragisch en afschuwelijk in beeld met fantastisch spelende acteurs, waaronder hoofdrolspeler Chiwetel Ejiofor als Northup. Boeiend is het begin, waarin we zien hoe Northup in de val loopt. Adembenemend als je voelt hoe het moet zijn als er zo’n onrecht aangedaan wordt waar je niets tegen kan doen. Tragisch dat niemand te vertrouwen is en dienstbaar zijn de enige mogelijkheid tot overleven blijkt. Afschuwelijk hoe een mens een ander mens zo kan behandelen, zowel geestelijk als lichamelijk. McQueen bouwt het zorgvuldig op. Je leeft met Northup mee, bevind je lange tijd in een gesteldheid van hoe kan dit en wat moet hij doen om hier uit te komen. Hij is geen held en speelt geen heldenrol, wat de herkenbaarheid en het realistische karakter van de film goed doet. Het gevoel van onrechtvaardigheid verstomd als deze wordt overstemd door een keiharde scène waarin een vrouw wordt mishandeld. Totale afschuw neemt het over. Hoe kan het dat mensen elkaar dit aandoen.

De invalshoek van het verhaal (naar het boek met waargebeurde verhaal van Northup) benadrukt het feit dat we het hier hebben over een vrij man die tot slaaf wordt gemaakt en daar eigenlijk niets tegen kan doen. Het inlevingselement wordt hierdoor vergroot en maakt de film bijna ras overstijgend. Zelf had ik ooit het idee voor een film over de slavernij waarin de rollen omgekeerd zijn en de blanken de slaven zijn van de zwarten. Het zou zijn doel denk ik voorbij schieten. Iets dat 12 Years A Slave zeker niet doet.

Mintzkov - Paradiso (bovenzaal) Amsterdam, 17 februari 2014

Het is 5 december. Op Sinterklaasavond lopen we door Amsterdam richting de Brakke Grond, waar ik nog nooit ben geweest. Het Vlaamse Cultuurhuis biedt vanavond de Sonic Soirée #21 met Ides Moon, Monokini en Mintzkov. Voor die laatste band komen we. Maar eerst eens lekker eten in het eetcafé, waar ik mij de Vlaamse frieten en stoofvlees van Leffe dubbel goed laat smaken, ook al is mijn smaak niet optimaal vanwege een verkoudheid. Tegenover mij wordt de ravioli van spinazie en ricotta verorbert. Als de buikjes vol zijn, lopen we richting de zaal, waar we worden teruggestuurd omdat we eerst aan de kassa een bandje moeten halen. Zo gezegd zo gedaan en bij een tweede poging met bandje om de arm mogen we het mooie theater dat zich achter de deur verbergt binnentreden. 

Het is een klein theaterzaaltje met een podium, daarvoor een ruimte met publiekstribune en er omheen twee balkons met plaatsen die door bogen worden begrensd tot intieme tweezitters. We lopen naar het eerste balkon en nestelen ons op twee uitstekende plekken met mooi uitzicht op wat komen gaat. We zitten nog maar net als iemand van de Brakke Grond de aankondiging doet en terloops vermeld dat Mintzkov door ziekte niet zal spelen en Motek hun plaats inneemt. Na enig binnensmonds gevloek pakken we onze biezen en lopen we richting de kassa - verbaasd dat niemand ons van tevoren heeft verteld dat het niet door zou gaan, noch dat er ergens een mededeling hangt – om ons geld terug te vorderen. Dit is geen probleem. Een aardige medewerker zegt dat hij ook kan proberen ons op de gastenlijst te zetten voor het concert dat de band geeft in Paradiso, begin volgend jaar. Mocht dat niet lukken, dan wordt het geld alsnog terug gestort. Liever één vogel in de hand en daarom kies ik eieren voor mijn geld en laat de medewerker de kassa rinkelen.

Thuis gekomen bestel ik de kaarten voor Paradiso…

…de vertrouwde poptempel waar Mintzkov al om 19:30 uur zal spelen in de bovenzaal die niet is uitverkocht. In 2010 kwam Rising Sun, Setting Sun uit. De afgelopen jaren kregen een zwarte schaduw door het overlijden van Bert van den Roye, die in de band speelde ten tijde dat ’Luna’ nog achter de bandnaam stond. Nu is er dan Sky Hits Ground, in stemmig zwart/wit hoesje, ‘in loving memory of’ en vanavond staat in het teken van dat album. Op twee nummers na komt alles voorbij, waarbij een stemmige sfeer de boventoon voert, ook al kent Sky Hits Ground ook enkele uptempo nummers. Ik heb de band al een, twee, drie keer eerder gezien. Van hun podiumpresentatie moeten ze het niet hebben. De meeste bandleden staan in hun eigen wereldje zonder contact richting de zaal. Het gaat dus puur om de muziek. Het vergt dan wat extra’s om in de juiste stemming te komen, wat door de stemmigheid dit keer niet zo lukt. Zelfs niet als Philip het publiek vraagt om mee te zingen tijdens het volgende liedje dat Opening Fire heet. Het nummer wordt vervolgens gespeeld en beëindigd, waarna wat onhandig wordt aangekondigd dat die publieksparticipatie nog kan volgen, als na wat gedraai aan knopjes het refrein nog eens wordt ingezet en Philip zelfs het podium af komt om de mensen mee te krijgen. Het resultaat blijft beperkt tot een voorzichtige poging van het publiek dat waarschijnlijk net als ik voelt dat Philips actie wat geforceerd overkomt, alle goede bedoelingen ten spijt. Het betekent overigens niet dat er niet genoten wordt van de muziek, maar zelfs favorieten als The State We’re In en Return & Smile aan het einde van de set kunnen op niet meer dan een interne glimlach rekenen.

Gelukkig is daar de toegift. Philip komt in zijn eentje het podium op en zet Gemini in. Naarmate het nummer vordert voegt de rest van de band zich bij de frontman en werkt men toe naar een hoogtepunt dat het heerlijk stuwende karakter van dit en vele andere Mintzkov nummers typeert. En we krijgen nòg een leuk toetje als Wonderful wordt gespeeld. Het is de Engelstalige versie van de moderne klassieker (zoals Philip het noemt) Formidable van landgenoot Stromae.

Na anderhalf uur is het gedaan. Ik scoor nog even het nieuwe album en tref welwillende bandleden aan die de cd voorzien van hun naam. Een voorzichtige vriendelijkheid die vanavond voor weinig vonken zorgde.

L'Inconnu Du Lac

Parkeren bij de bomen, een stukje door het bos lopen op weg naar het beschutte strand met grove kiezels. Handdoekje neerleggen, kleding uittrekken, zwemmen, een praatje maken en de bosjes in voor actie. Een actie die neerkomt op ‘cruising’. Op het strandje en in die bosjes zijn namelijk alleen maar mannen die seks willen met andere mannen. De actie vindt plaats in overvloed en vaak volledig anoniem.

Aan het eind van een vruchtbare dag is Franck getuige van een moord. Maar Franck doet niets, keert de volgende dag weer terug naar het strandje, geïntrigeerd door en op zoek naar de moordenaar. Een ontmoeting volgt en voordat je foute snor kunt zeggen liggen de twee elkaar te verkennen en verwennen in de befaamde bosjes aan dat strandje in Zuid Frankrijk.

De anonimiteit, rust en ritme van het strandje en worden niet zo zeer verstoord door de moord, als wel door de politie die in de vorm van een eigenzinnige inspecteur vragen komt stellen, waarbij wordt gelogen om diverse redenen.

L’Inconnu Du Lac is een zomerse thriller met een hele hoop blote piemels, een moord en een hele hoop seks die soms expliciet in beeld wordt gebracht. Zeer ingehouden, zuiver en sober gefilmd, zonder muziek, waarbij alleen de parkeerplaats, de bosjes, het strandje en het meer plaats van handeling zijn. De vier (aan elkaar verbonden) locaties zijn ieder het decor van zich steeds weer herhalende acties. Franck is de hoofdpersoon die op zoek is naar spanning, gevaar zelfs, als hij onbeschermde seks heeft, of zoals gezegd het aanpapt met een moordenaar. Hij zoekt de grenzen van zijn eigen fascinatie op.

De film deed me denken aan enkele korte films van François Ozon, zoals Regarde La Mer en Une Robe d’Ete, waarbij jonge mensen hun seksuele grenzen opzoeken, al dan niet met prettige afloop. De sfeer in L’Inconnu Du Lac is zeer treffende neergezet en diverse karakters wekken de interesse van de kijker, waarbij verwachtingen worden gecreëerd. Verwachtingen die echter niet (geheel) worden ingelost. Er zijn geen drijfveren, motieven of andere verklaringen die uitsluitsel geven over waarom de personages zo handelen als ze handelen en dat laat in dit geval een wat te grote leegte achter om zelf bevredigend in te kunnen vullen. 

Sennentuntschi

Een horrorfilm uit Zwitserland, hoe kom je er bij? Nou eigenlijk via de hoofdrolspeelster Roxane Mesquida, die ik voor het eerst zag in Marie Baie Des Anges, die me voor het eerst echt opviel in À Ma Soeur en die zo’n heerlijk rol speelde in het perverse Sheitan. Toen ik haar naam tegen kwam bij deze Zwitserse productie was mijn interesse gewekt. Niet alleen vanwege Roxane, maar zeker ook vanwege de combinatie horror en Zwitserland.

1975. Een pastoor wordt bungelend aan het koord van de kerkklok gevonden. Zelfmoord, denkt men. Als hij ten grave is gedragen verschijnt een mysterieus en verwilderd meisje dat niet kan praten. Een andere pastoor denkt ze een duivelin is en probeert de bevolking op zijn hand te krijgen, maar politieman Sebastian Reusch neemt haar in bewaring, c.q. onder zijn hoede. Hij probeert uit te zoeken wie ze is en stuit daarbij op een onopgeloste zaak uit 1950.

Ondertussen nemen we een kijkje in de bergen, waar boer Erwin en zijn simpele knecht Albert een man uit de stad opvangen, die zijn liefdesverdriet probeert te vergeten. Dat lukt aardig met zelfgestookte Absint en het maken van een Sennentuntschi. Een legende verhaalt over eenzame mannen die in de bergen behoefte kregen aan de ideale vrouw en deze zelf maakten uit een bezem, wat stro en kleren. Ze kwam tot leven en nadat de mannen zich tegoed hadden gedaan aan haar, nam de vrouw op gruwelijke wijze wraak. Het verhaal van het dorp, de mannen in de bergen en Sennentuntschi komen aan het einde van de film samen.

Dit samenkomen duurt een flinke poos, want de film duurt bijna twee uur en de eerste anderhalf uur biedt niet veel meer dan wat ik heb verteld. Het gaat dus langzaam. Daarbij zijn de personages niet erg uitgewerkt en hebben dus ook niet zo veel te bieden. Doorzetters worden echter beloond, want uiteindelijk zit de film doordachter in elkaar dan verwacht en heeft een uiterst macaber tintje. Ook leuk is dat je als oplettende kijker iets ziet wat naar je gevoel niet klopt, maar je geeft er geen aandacht aan tot je aan het eind een ‘aha’ momentje krijgt en het kwartje alsnog valt.

En Roxane? Ze komt uit Frankrijk en spreekt geen woord Zwitsers. Dat hoeft ook niet in deze rol, dus dat scheelt.

Mooiste uitspraak: “Brenn du Hure Hexe”!